دانشگاه آزاد اسلامی
واحد علوم دارویی
دانشکده علوم و فناوری های نوین، گروه زیست شناسی
پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد (M.Sc)
گرایش میکروبیولوژی
عنوان
ارزيابي اثر ضدميکروبي نانواسانس های اسطوخودوس، درمنه، دارچين و مورد بر روی میکروب های شایع در سینوزیت عفونی

استاد راهنما
جناب آقای دکتر منصور بیات
اساتید مشاور
سرکار خانم دکتر ستاره حقیقت، جناب آقای دکتر افشین محسنی فر
نگارش
سوسن قربانی دراباد
شماره پایان نامه 52 م سال تحصیلی 93-1392
سپاسگزاری
سپاس و ستایش خداوند متعال که درهای علم را بر ما گشود و عمری و فر صتی عطا فرمود تا بدان بنده ضعیف خویش را در طریق علم و معرفت بیازماید. سپاس فراوان از زحمات همه کسانی که در این مسیر مرا یاری نمودند تا بتوانم به سر منزل مقصود برسم.
از استاد راهنمای عزیزم جناب آقای دکتر منصور بیات کمال تشکر را دارم. بی شک زحمات و راهنمایی های ارزشمند ایشان عامل مؤثری در جهت نیل به اهداف مورد نظر در این تحقیق بوده است. از استاد مشاور گرانقدرم سرکار خانم دکتر ستاره حقیقت سپاسگزاری مینمایم. مساعدت و حمایت های همه جانبه شان در همه حال موجب دلگرمی من بوده است.
از استاد مشاور عزیزم جناب آقای دکتر افشین محسنی فر که در انجام امور پایان نامه از راهنمایی ها و کمک های ایشان کمال استفاده را برده ام صمیمانه تشکر و قدر دانی می نمایم. سپاس ویژه از دکتر علیرضا مختاری مسوول آزمایشگاه میکروب شناسی که در طول این دوره بی منت کمک های فراوانی به من کرده اند دارم.
در پایان از همکاری کلیه عزیزان و اساتید گروه میکروبیولوژی دانشکده علوم و فناوری های نوین واحد علوم دارویی سپاسگزاری می نمایم.
تقدیم به
بهترین و والاترین های وجودم،
پدر و مادر عزیز و دلسوزم، که از نگاهشان صلابت، از رفتارشان محبت و از صبرشان ایستادگی آموختم، باشد تا همیشه دعاهای شما بدرقه راهم و نگاه های شما چراغ قلبم.

فهرست مطالب
عنوان صفحه
خلاصه فارسی‌ح
فصل اول کلیات
1-1 سینوزیت3
1-2 شیوع سینوزیت4
1-3 عوامل مستعد کننده سینوزیت4
1-4 منشأ سینوزیت5
1-4-1 سینوزیت با منشأ آلرژیک5
1-4-2 سینوزیت با منشأ ویروسی6
1-4-3 سینوزیت با منشأ قارچی6
1-4-4 سینوزیت با منشأ باکتریایی6
1-5 انواع سینوزیت8
1-5-1 سینوزیت حاد8
1-5-1-1 علائم بالینی سینوزیت حاد8
1-5-1-2 تشخیص و درمان سینوزیت حاد8
1-5-2 سینوزیت مزمن9
1-5-2-1 علائم بالینی سینوزیت مزمن9
1-5-2-2 تشخیص و درمان سینوزیت مزمن9
1-6 عوارض سینوزیت9
1-7 مشخصات باکتری های مورد آزمایش10
1-7-1 مشخصات کلی استرپتوکوک ها10
1-7-1-1 استرپتوکوک پیوژن11
1-7-1-1-1 بیماری زایی12
1-7-1-1-2 تست های تشخیصی12
1-7-1-1-3 درمان13
1-7-1-2 استرپتوکوک پنومونیه13
1-7-1-2-1 تست های تشخیصی14
1-7-1-2-2 بیماری زایی15
1-7-1-2-3 درمان15
1-7-2 مشخصات کلی استافیلوکوک ها16
1-7-2-1 استافیلوکوک اورئوس16
1-7-2-1-1 تست های تشخیصی17
1-7-2-1-2 بیماری زایی18
1-7-2-1-3 درمان18
1-7-3 مشخصات کلی پسودوموناس ها19
1-7-3-1 پسودوموناس آئروژینوزا19
1-7-3-1-1 تست های تشخیصی21
1-7-3-1-2 بیماری زایی21
1-7-3-1-3 درمان21
1-8 تاریخچه درمانی گیاهان دارویی22
1-8-1 ویژگی های خاص تولید گیاهان دارویی23
1-8-2 شکل های مصرف گیاهان دارویی23
1-9 ویژگی های گیاهان دارویی مورد آزمایش23
1-9-1 گیاه درمنه23
1-9-1-1 ترکیبات شیمیایی و اسانس گیاه24
1-9-1-2 خواص درمانی25
1-9-2 گیاه اسطو خودوس25
1-9-2-1 ترکیبات شیمیایی و اسانس گیاه26
1-9-2-2 خواص درمانی26
1-9-3 گیاه دارچین26
1-9-3-1 ترکیبات شیمیایی و اسانس گیاه28
1-9-3-2 خواص درمانی29
1-9-4 گیاه مورد یا مورت29
1-9-4-1 ترکیبات شیمیایی و اسانس گیاه31
1-9-4-2 خواص درمانی32
1-10 اسانس های گیاهی32
1-11 نانواسانس های گیاهی33
1-11-1 کیتوزان33
1-12 بررسی اثرات ضد میکروبی35
1-13 تعیین MIC به روش میکرودایلوشن (ریز رقت)35
1-13-1 متغیر های مؤثر در انجام آزمون MIC36
1-13-2 تعیین MBC36
1-13-3 دیسک دیفیوژن36
1-13-3-1 دینامیک تشکیل هاله37
1-13-3-2 دیسک های آنتی بیوتیک37
1-13-4 انتشار در آگار (چاهک)37
1-14 روش های تهیه سوسپانسیون38
1-15 بیان مسئله38
1-16 ضرورت اهمیت موضوع39
1-17 اهداف تحقیق40
1-17-1 هدف کلی40
1-17-2 هدف اختصاصی40
1-18 فرضیات تحقیق40
1-19 سوالات تحقیق40
فصل دوم مروری بر متون گذشته
2-1 سوابق تحقیق در ایران و سایر کشور ها در زمینه استفاده از اسانس ها و نانواسانس های گیاهی43
فصل سوم مواد و روش کار
3-1 دستگاه های مورد نیاز48
3-2 مواد و وسایل مورد نیاز48
3-2-1 سوش های میکروبی مورد مطالعه50
3-2-2 اسانس های مورد مطالعه50
3-3 روش کار51
3-3-1 روش تهیه نانواسانس های درمنه، اسطوخودوس، مورد و دارچین51
3-3-1-1 تهیه محلول کیتوزان51
3-3-2 روش تهیه محیط کشت اولیه برای رشد53
3-3-2-1 محیط BHI53
3-3-2-2 محیط MHA53
3-3-2-3 محیط BA53
3-3-3 فعال کردن باکتری ها و انتقال آن ها به محیط کشت54
3-3-4 روش تهیه محلول سوسپانسیون میکروبی54
3-3-5 روش ساخت کدورت های استاندارد مک فارلند54
3-3-6 تعیین MIC با روش میکرودایلوشن55
3-3-6-1 روش علمی تعیین MIC55
3-3-7 تعیین حداقل غلظت کشندگی باکتری یا MBC57
3-3-8 روش انتشار در آگار (دیسک کاغذی)57
3-3-8-1 دیسک های آنتی بیوتیک مورد آزمایش (شاهد مثبت)58
3-3-9 روش انتشار در آگار (چاهک)58
فصل چهارم نتایج
4-1 شرح مختصری از مطالعه61
4-2 نتایج FTIR ترکیبات نانواسانس ها61
4-3 نتایج حاصل از پراکندگی نور دینامیکی برای مطالعه اندازه نانوذرات63
4-4 نتایج microscope Scanning electron مربوط به اسانس های نانوکپسول شده64
4-5 نتایج microscope Transmission electronمربوط به اسانس های نانو کپسول شده65
4-6 نتایج آزمون تعیین حساسیت66
4-6-1-1 نتایج MIC نانواسانس ها68
4-6-1-2 نتایج MIC اسانس ها68
4-6-1-3 نتایج MBC اسانس ها و نانواسانس ها69
4-6-2 نتایج اثرات ضد میکروبی نانواسانس ها به روش انتشار دیسک و مقایسه با چند آنتی بیوتیک رایج75
4-6-3 نتایج آزمایش انتشار در آگار(چاهک)78
5-1 بحث83
5-2 نتیجه گیری89
5-3 پیشنهادات89
منابع90
چکیده لاتین95
فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول 3-1 روش تهیه استاندارد لوله های مک فارلند55
جدول 4-1 نتایج آزمایش MIC و MBC نانواسانس های اسطوخودوس، درمنه، مورد67
جدول 4-2 نتایج آزمایش MIC و MBC اسانس های اسطوخودوس، درمنه، مورد، دارچین بر حسب میکروگرم
بر میلی لیتر μg⁄ml68
جدول 4-3 قطر هاله عدم رشد سویه های میکروبی مورد آزمایش در برابر تعدادی از دیسک های آنتی بیوتیکی متداول در آزمایش دیسک دیفیوژن 77
فهرست نمودارها
عنوان صفحه
نمودار 4-1 نمودارحداقل غلظت بازدارندگی (MIC) اسانس ها و نانواسانس های اسطوخودوس، درمنه، مورد و دارچین در برابر استرپتوکوک پنومونیه71
نمودار 4-2 نمودار حداقل غلظت کشندگی ( MBC ) اسانس ها و نانواسانس های اسطوخودوس، درمنه، مورد و دارچین در برابر استرپتوکوک پنومونیه71
نمودار 4-3 نمودارحداقل غلظت بازدارندگی (MIC) اسانس ها و نانواسانس های اسطوخودوس، درمنه، مورد و دارچین در برابر استرپتوکوک پیوژن72
نمودار 4-4 نمودارحداقل غلظت کشندگی (MBC) اسانس ها و نانواسانس های اسطوخودوس، درمنه، مورد و دارچین در برابر استرپتوکوک پیوژن72
نمودار 4-5 نمودارحداقل غلظت بازدارندگی (MIC) اسانس ها و نانواسانس های اسطوخودوس، درمنه، مورد و دارچین در برابر استافیلوکوک اورئوس73
نمودار 4-6 نمودارحداقل غلظت کشندگی (MBC) اسانس ها و نانواسانس های اسطوخودوس، درمنه، مورد و دارچین در برابر استافیلوکوک اورئوس73
نمودار 4-7 نمودارحداقل غلظت بازدارندگی (MIC) اسانس ها و نانواسانس های اسطوخودوس، درمنه، مورد و دارچین در برابر پسودوموناس آئروژینوزا74
نمودار 4-8 نمودارحداقل غلظت کشندگی (MBC) اسانس ها و نانواسانس های اسطوخودوس، درمنه، مورد و دارچین در برابر پسودوموناس آئروژینوزا74
فهرست شکل ها
عنوان صفحه
شکل 1-1 سینوس های پارانازال اطراف بینی و صورت3
شکل 1-2 استرپتوکوک پیوژن رشد یافته در کشت خون11
شکل 1-3 رنگ آمیزی گرم از خلط که در آن استرپتوکوک پنومونیه13
شکل 1-4 رنگ آمیزی گرم استافیلوکوک اورئوس17
شکل 1-5 رنگ آمیزی گرم پسودوموناس آئروژینوزا20
شکل 1-6 گیاه درمنه24
شکل 1-7 گیاه اسطوخودوس25
شکل 1-8 گیاه دارچین28
شکل 1-9 چوب و پودر دارچین28
شکل 1-10 گیاه مورد31
شکل 1-11 ساختار شیمیایی پلیمر کیتوزان34
شکل 1-12 ساختار مولکولی کیتین35
شکل 3-1 اسانس های تهیه شده از شرکت باریج اسانس کاشان51
شکل 3-2 دستگاه اولترا سونی کیت در مرکز ژنتیک52
شکل 4-1 نتایج طیف سنجی مادون قرمز حاصل از ترکیب بیوپلی ساکاریدی کیتوزان62
شکل 4-2 نتایج طیف سنجی مادون قرمز حاصل از ترکیب اسید میرستیک62
شکل 4-3 نتایج حاصل از طیف سنجی مادون قرمز دو ترکیب کیتوزان و اسید میرستیک در کنار هم63
شکل 4-4 توزیع اندازه نانوذرات ترکیبات اسانس نانوکپسول شده با استفاده از دستگاه DLS64
شکل 4-5 تصویر ساختار نانوکپسول های کیتوزان حاوی اسانس توسط میکروسکوپ الکترونی65
شکل 4-6 تصویر ساختار نانوکپسول کیتوزان حاوی اسانس توسط میکروسکوپ الکترونی65
شکل 4-7 میکروپلیت بعد از انجام آزمایش MIC66
شکل 4-8 میکروپلیت بعد از انجام آزمایش MIC67
شکل 4-9 پلیت کشت داده شده مربوط به تأثیر نانواسانس اسطوخودوس بر روی استرپتوکوک پیوژن بعد از آزمایش MIC بر روی محیط کشت بلاد آگار برای تعیین MBC69
شکل 4-10 پلیت کشت داده شده مربوط به تأثیر نانواسانس دارچین بر روی استرپتوکوک پنومونیه بعد از آزمایش MIC بر روی محیط کشت بلاد آگار برای تعیین MBC69
شکل 4-11 پلیت های کشت شده مربوط به تأثیر اسانس اسطوخودوس بر روی استافیلوکوک اورئوس بر روی محیط آگار برای تعیین MBC70
شکل 4-12 پلیت های کشت داده شده مربوط به تأثیر اسانس مورد بر روی پسودوموناس آئروژینوزا بر روی محیط آگار برای تعیین MBC، رقت شماره 3 رقت MIC70
شکل 4-13 پلیت های تلقیح شده با باکتری پسودوموناس آئروژینوزا حاوی دیسک های کاغذی آغشته به غلظت های مختلف نانواسانس اسطوخودوس76
شکل 4-14 پلیت های تلقیح شده با باکتری استافیلوکوک اورئوس حاوی دیسک های کاغذی آغشته با غلظت های مختلف نانواسانس دارچین76
شکل 4-15 پلیت تلقیح شده با باکتری استافیلوکوک اورئوس حاوی دیسک های آنتی بیوتیکی77
شکل 4-16 پلیت تلقیح شده با پسودوموناس آئروژینوزا حاوی دیسک های آنتی بیوتیکی78
شکل 4-17 پلیت تلقیح شده با باکتری استرپتوکوک پیوژن حاوی دیسک های آنتی بیوتیکی78
شکل 4-18 پلیت تلقیح شده با استافیلوکوک اورئوس. قطر هاله عدم رشد در اطراف چاهک ها به خوبی قابل مشاهده است79
شکل 4-19 پلیت تلقیح شده با پسودوموناس آئروژینوزا. قطر هاله عدم رشد در اطراف چاهک ها به خوبی قابل مشاهده است80
شکل 4-20 پلیت تلقیح شده با پسودوموناس آئروژینوزا با غلظت های مختلفی از نانواسانس درمنه80
شکل 4-21 پلیت تلقیح شده با استافیلوکوک اورئوس با غلظت های مختلفی از نانواسانس مورد80

خلاصه فارسی
سینوزیت یکی از شایع ترین موارد در بین مراجعان به پزشک عمومی است که احتیاج به تجویز آنتی بیوتیک دارد. از جمله باکتری های شایع در ایجاد این بیماری می توان به استرپتوکوک پنومونیه، استرپتوکوک پیوژن، استافیلوکوک اورئوس و پسودوموناس آئروژینوزا اشاره کرد. امروزه با توجه به اثرات مضر داروهای شیمیایی بر بدن انسان، استفاده از روش های نوین فرمولاسیون مانند نانوکپسول کردن اسانس های گیاهی به دلیل کارایی بیشتر و همچنین کاهش عوارض سوء ناشی از کاربرد مستقیم آن ها مورد توجه قرار گرفته است. در این مطالعه که به روش in vitro می باشد، اثر ضدمیکروبی چهار نوع نانواسانس گیاهی بر روی میکروارگانیسم های استرپتوکوک پنومونیه، استرپتوکوک پیوژن، استافیلوکوک اورئوس و پسودوموناس آئروژینوزا که از عوامل مهم سینوزیت می باشد در مقایسه با اسانس های طبیعی آن ها بررسی گردید، ابتدا تست کمی حداقل غلظت مهار کننده رشد (MIC) و حداقل غلظت کشندگی (MBC) و سپس تست کیفی (دیسک دیفیوژن) انجام گرفت. نتایج تست کمی MIC از نانواسانس های مورد بررسی در مورد استرپتوکوک پنومونیه با نانواسانس اسطوخودوس μg⁄ml097/0، استرپتوکوک پیوژن با نانواسانس درمنه و اسطوخودوسμg⁄ml 097/0، استافیلوکوک اورئوس با نانواسانس درمنه μg⁄ml 562/1 و در پسودوموناس آئروژینوزا با نانواسانس درمنه و اسطوخودوسμg⁄ml 125/3 بدست آمد و نتایج بدست آمده در مقایسه با اسانس های طبیعی، تأثیر کمتر نانواسانس ها را نشان داد. و در تست دیسک دیفیوژن معلوم شد که نانواسانس ها قدرت رهایش از دیسک های کاغذی و انتشار در محیط جامد را ندارد.
نتایج، بیانگر اثرات خوب نانواسانس های اسطوخودوس، درمنه، مورد و دارچین بر روی چهار میکروارگانیسم های عامل سینوزیت می باشد و می توانیم به ساخت داروهای مناسب برای از بین بردن این میکروارگانیسم ها با منشأ گیاهی و با عوارض بسیار کمتر دارویی امیدوار باشیم.
واژه های کلیدی: نانواسانس، اسطوخودوس، درمنه، مورد، دارچین، MIC، MBC
فصل اول
کلیات
1-1 سینوزیت1
سینوزیت عبارت است از یک تغییر التهابی در مخاط سینوس های پارانازال که علت آن می تواند آلرژی، ویروس، باکتری و ندرتا قارچ باشد]4[.
سینوس های پارانازال، حفرات هوایی اطراف بینی هستند که توسط مخاط بینی پوشیده شده و از منافذی به فضای داخلی بینی راه می یابد و شامل فرونتال2، اتموئید3، ماگزیلاری4 و اسفنوئید5 می باشد(شکل 1-1)]28[.
شکل 1-1 سینوس های پارانازال اطراف بینی و صورت
سینوزیت شایع ترین بیماری درگیر کننده سینوس ها بوده و از نظر بالینی به سه نوع حاد ( دوره بیماری کمتر از سه هفته )، تحت حاد ( تداوم بیماری به مدت سه هفته تا سه ماه ) و مزمن (دوره بیماری بیش از سه ماه ) تقسیم می گردد]28[. سینوزیت در بیماری های سیانوتیک قلب، کاهش ایمونوگلوبولین ها، ایدز، لوله گذاری تراشه، سندروم مژه بی حرکت و عفونت های دندانی شیوع بیشتری دارد]4[.
1-2 شیوع سینوزیت
سینوزیت یکی از شایع ترین علل مراجعه بیماران به پزشک می باشد]22[. سالانه در حدود 25 میلیون نفر در ایالات متحده امریکا هزینه ای نزدیک به 2 میلیون دلار به طور مستقیم بر سیستم پزشکی این کشور تحمیل می کند]34[. با توجه به آمار های ملی آمریکا، سینوزیت پنجمین بیماری تشخیصی است که برای آن آنتی بیوتیک تجویز می شود]23[.
1-3 عوامل مستعد کننده سینوزیت
علاوه بر عواملی مانند عفونت ها، آلرژی، سرماخوردگی و نقص سیستم ایمنی که ممکن است هر فردی را مستعد ابتلا به سینوزیت کند، اختلالات آناتومیک و ساختار سینوس ها نیز در ابتلا به سینوزیت نقش دارد، از آن جایی که سینوس ها حفراتی توخالی در استخوان جمجمه و صورت هستند که توسط مجاری باریکی به داخل بینی راه دارد و از این طریق ترشحات داخل سینوس ها را به وسیله مژک های مخاط تنفسی به داخل بینی تخلیه می کنند ؛ هر علتی که باعث شود دهانه تخلیه سینوس ها به بینی تنگ یا بسته شود (این علت می تواند انحراف تیغه بینی، پولیپ و بزرگی شاخک های بینی و. . . باشد ) باعث تجمع ترشحات در سینوس ها می شود و به دنبال آن سینوزیت وعفونی شدن این بخش از بدن رخ می دهد]20[.
سینوزیت باکتریایی اغلب مولتی فاکتوریال است ولی شایعترین عوامل مستعدکننده آن، عفونتهای ویروسی مجاری تنفسی فوقانی و آلرژی هستند. به طور کلی 5 عامل به عنوان موارد مستعدکننده سینوزیت شناخته شده اند:
بیماری ها (عفونتهای تنفسی، رینیت6 آلرژیک، فیبروز کیستی7، ضعف ایمنی، سندرم وگنر8 و سندرم کارتاژنر9 )
محرک ها (دود سیگار، آلودگی هوا، کلر)
عوامل آناتومیک (انحراف سپتوم بینی، هیپرتروفی آدنوییدال10، مژکهای بدون تحرک، پولیپ، تومور و جسم خارجی)
داروها (استفاده بیش از حد از داروهای ضد احتقان و سوء مصرف کوکایین)
تروما11 (جراحی های دندان و شیرجه زدن)]65[.
1-4 منشأ سینوزیت
درک کامل پاتوفیزیولوژی سینوزیت دست نیافتنی باقی مانده است اما چندین مسیر عفونی و التهابی شناخته شده است. عوامل میکروبی مانند ویروس ها، باکتری ها، قارچ ها و آلرژی از علل آن هستند، به خصوص در شرایط حاد. اما یکسری از فاکتور ها مانند میزبان و فاکتور های محیطی نیز به صورت مجزا یا در ترکیب با بیماری های مزمن نقش دارد]25[.
1-4-1 سینوزیت با منشأ آلرژیک
فردی که زمینه ای از حساسیت داشته باشد مثلا به گرده گیاهان، مایت ها، پشم و موی حیوانات، کپک و گرد و غبار حساسیت داشته باشد، مستعد ابتلا به سینوزیت است. مخاط بینی افرادی که دچار این عارضه هستند رنگ پریده و ترشحاتشان شفاف و بی رنگ است ؛ درمان چنین سینوزیتی باید همراه با درمان آلرژی باشد. با توجه به این که این روزها عوامل آلرژی زا در محیط زندگی نسبت به زمان های گذشته بیشتر شده است، این نوع سینوزیت شیوع نسبتا بالاتری نسبت به انواع دیگر دارد. در واقع سینوزیت آلرژیک یکی از انواع معمول سینوزیت حاد است که به دلیل متورم و مسدود شدن راه های ارتباطی و دهانه سینوس ها توسط مواد آلرژیک از تخلیه سینوس ها جلوگیری کرده و سبب تجمع و عفونی شدن ترشحات می شود. حتی گاهی دیده می شود یک سینوزیت باکتریال روی یک سینوزیت آلرژیک سوار شده و سیر بیماری را بدتر می کند. این نوع سینوزیت با تب، سر درد و ترشحات پشت حلق همراه بوده و معاینات فیزیکی نشان دهنده احتقان در خور توجه در بینی و مخاط ادماتوز و خلط آبکی بینی می باشد]29,56[.
1-4-2 سینوزیت با منشأ ویروسی
تقریبا 50 درصد از سینوزیت های حاد کشت منفی دارند و اتیولوژی آنها ویروسی است ولی با این وجود احتمال اضافه شدن پاتوژن های تنفسی به آنها بسیار زیاد است]56[.
در واقع آنفولانزا و سرما خوردگی باعث التهاب و تورم مخاط سینوس ها می شود که همین مسأله هم با افزایش ترشح، موجب انسداد روزنه ها می شوند و این یعنی شروع سینوزیت]29[.
1-4-3 سینوزیت با منشأ قارچی
این نوع عفونت ها عمدتا در بیماران دیابتی و یا افراد دارای نقص ایمنی ممکن است در اثر نوعی قارچ به نام موکورمیکوزیس12 به وجود آید. در بیماران با نقص ایمنی وجود دبری های سیاه و نکروتیک در ترشحات بینی نمایانگر وجود این قارچ می باشد]29,56[.
عفونت های قارچی سینوس ها معمول نیستند؛ علاوه بر موکورمیکوزیس می توان آسپرژیلوس13، کاندیدیازیس14، هسیتوپلاسموزیس15 و کوکسیدوئید16 را نام برد که بیشترین پاتوژن در بین آنها آسپرژیلوس می باشد که از طریق بینی وارد شده و ممکن است به سینوس ها یا برونش ها یا ریه گسترش یابد. برای درمان سینوزیت قارچی گاهی نیاز به مصرف داروهای ضد قارچی است]29,56[.
1-4-4 سینوزیت با منشأ باکتریایی
باکتری ها به طور طبیعی در مجاری تنفسی فوقانی به سر می برند، اما زمانی که سیستم ایمنی بدن ضعیف شود یا تخلیه سینوس ها به درستی انجام نگیرد، باکتری های محبوس شده تکثیر می یابند و عفونت ایجاد می کنند]25[.
آسپیراسیون ترشحات سوراخ سینوس ها ی بیماران مبتلا به سینوزیت حاد، نشان دهنده آن است که استرپتوکوک پنومونیه17 و هموفیلوس آنفولانزا 18 مهم ترین باکتری های پاتوژن در این ناحیه هستند. از دیگر ارگانیسم هایی که ممکن است در کشت ترشحات بیماران یافت شود می توان به استرپتوکوک پیوژن19، موراکسلا کاتارالیس20، استافیلوکوک اورئوس 21، پسودوموناس آئروژینوزا22 و باکتری های بی هوازی همچون گونه های پرووتلا 23، پپتواسترپتوکوکوس 24 و فوزوباکتریوم 25 اشاره کرد]25[.
از میان تمامی پاتوژن های فوق استرپتوکوک پنومونیه مهم ترین باکتری از نظر حدت و تأثیر بالینی می باشد که انتقال آن به طور مستقیم و یا از طریق جمعیت از جمله جمعیت مهد کودک ها یا مراکز مراقبت های طولانی تسهیل می شود. کودکان معمولا به شدت با استرپتوکوک پنومونیه کلونیزه می شوند اما بزرگسالان به نسبت کمتر در معرض قرار دارند]25[.
در سینوزیت باکتریایی ترشحات معمولا رنگی (سبز، قهوه ای، نارنجی) و عفونی است. برای تشخیص باکتری عامل بیماری در گذشته پزشکان تأکید بر تهیه کشت از بینی و اوروفارنکس26 داشتند در حالی که کشتی که از سینوس مستقیما تهیه می شود با کشتی که از این نواحی تهیه می شود تفاوت های بسیاری دارد. چون ارجاع همه بیماران برای کشت مقدور نیست آنتی بیوتیک انتخابی باید در برگیرنده اکثر عوامل عفونی باشد، در ابتدا آمپی سیلین27 یا آموکسی سیلین28 با بالاترین دوز ممکن تجویز می شود. اگر بیمار سابقه حساسیت به پنی سیلین29 دارد می توان از اریترومایسین30استفاده کرد]20[.
مطالعات نشان داده که اگر چه آمپی سیلین دیر به مخاط می رود ولی بعد از دو هفته اکثر موارد بهبود پیدا می کنند]20[.
در بیمارانی که بعد از دو هفته جواب نمی دهند باید مشکوک به ارگانیسم های مولد بتالاکتاماز شد و با اضافه کردن یک آنتی بیوتیک دیگر مثل کلاوولینیک اسید 31به آمپی سیلین آن را قوی تر نمود ویا سفالوسپورین 32خوراکی که موثر بر ارگانیسم های مولد بتالاکتاماز است تجویز شود]20[.
1-5 انواع سینوزیت
1-5-1 سینوزیت حاد
سینوزیت حاد معمولا به علت اضافه شدن عفونت باکتریال به یک سینوس مسدود ایجاد می شود ؛ انسداد اغلب به علت مخاط ادماتوز ناشی از عفونت ویروسی سیستم تنفسی فوقانی می باشد.
سینوزیت حاد معمولا فقط یک سینوس را درگیر می کند و سینوس اتموئید شایعترین مکان است]29[. اغلب به دنبال سرما خوردگی معمولی رخ می دهد اما می تواند به دنبال سرد شدن ناگهانی محیط یا شنا و شیرجه در آبهای آلوده نیز رخ دهد. جرم های شایع شامل پنومونیه و هموفیلوس می باشد ؛ بی هوازی ها نیز شایعند که اغلب منشأ دندانی دارند. سینوزیت حاد اغلب شروع سریعی ندارد مگر به دنبال شنا و شیرجه زدن]4[.
1-5-1-1 علائم بالینی سینوزیت حاد
علائم بالینی سینوزیت حاد شامل احساس پری بینی، سر درد، کاهش حس بویایی، سرفه، ترشح چرکی از بینی، درد دندان و احساس ترشح از پشت حلق می باشد. نشانه های آن شامل رنگ پریدگی مخاط بینی، وجود پولیپ بینی و انحراف سپتوم بینی می باشد. ترشحات چرکی بینی و درد صورت شایع ترین یافته بالینی در سینوزیت حاد می باشد]30,21[.
1-5-1-2 تشخیص و درمان سینوزیت حاد
تشخیص سریع و درمان به موقع سینوزیت حاد در کاهش هزینه و کاهش عوارض بیماری ضروری است. بدین منظور تست های تشخیصی فراوانی استفاده می شود که شامل رادیوگرافی ساده سینوس، سی تی اسکن33، MRI 34و چندین تست تشخیصی دیگر می باشد. درمان های موثر خوراکی عبارتند از آموکسی سیلین، آموکسی سیلین-کلاولانیک اسید ، کوتریموکسازول35 و سفاکلر36 می باشد]4[.
1-5-2 سینوزیت مزمن
سینوزیت مزمن ممکن است به دنبال حمله های پی در پی یا نادیده انگاشته شده سینوزیت حاد بروز می کند. به ویژه در صورت وجود نقص های سیستم های تنفسی و زهکشی به دلیل پولیپ های بینی یا مجرا های بسته شده سینوسی، سینوس ها دچار التهاب مزمن و تغییرات برگشت ناپذیر در مخاط می شوند]4[.
1-5-2-1 علائم بالینی سینوزیت مزمن
ترشحات چرکی بینی و پشت حلق، مشکل در تنفس، از دست دادن بویایی و گهگاه سر درد از علائم شایع این عفونت است]4[.
1-5-2-2 تشخیص و درمان سینوزیت مزمن
جهت تشخیص سینوزیت مزمن می توان از رادیوگرافی، CT اسکن و پونکسیون آنتروم استفاده کرد. عده ای از بیماران به شستشو، تجویز ضد احتقان های موضعی و سیستمیک، آنتی هیستامین، استروئید موضعی و آنتی بیوتیک پاسخ می دهند ولی اکثرا بیماران به جراحی نیاز پیدا می کنند]4[.
1-6 عوارض سینوزیت
عوارض سینوزیت ندرتا بروز می کنند، با این حال می توانند جدی و بعضی اوقات تهدیدکننده حیات باشند. این عوارض ممکن است در اثر گسترش عفونت به صورت موضعی و یا هماتوژن به وجود آیند. شیوع این عوارض حدود یک در 10000 مورد سینوزیت در سال تخمین زده شده است و بیشتر در زمینه بیماری سینوس های فرونتال و اسفنوئیدال دیده می شود که شامل موارد زیر می باشد:
عفونت دور چشم37 یا سلولیت دور چشم که عمدتاً به علت اتموئیدیت هستند و در بچه ها شایع تر است.
ترومبوز سینوس کاورنو38
سینوزیت راجعه یا مزمن (عفونت هم زمان سینوس های ماگزیلاری، فرونتال و اسنفوئید)
آبسه اپی دورال، آمپیم ساب دورال، آبسه های مغزی
مننژیت
موکوسل یا موکوپیوسل (ضایعات سیستیک و مزمن در سینوس ها که ندرتا بروز می کنند)
استئومیلیت استخوان فرونتال (تومور پاتس پافی39)
سپتی سمی40]65[.
1-7 مشخصات باکتری های مورد آزمایش
1-7-1 مشخصات کلی استرپتوکوک ها
باکتری های جنس استرپتوکوک، کوکوسی های گرم مثبت با اندازه تقریبی 1-5/0 میکرون هستند که با آرایش زنجیره ای یا دو تایی در کنار یکدیگر قرار می گیرند]6[.
ارگانیسم های این جنس فاقد فلاژله و تحرک هستند و اندوسپور تولید نمی کنند. برخی از سوش های جوان کپسول دار هستند. این جنس به طور وسیعی در طبیعت وجود دارد و به عنوان بخشی از فلور طبیعی در مخاط دستگاه تنفسی، سیستم گوارشی و ادراری تناسلی یافت می شود]6[.
استرپتوکوک ها گروه ناهمگونی از باکتری ها هستند که سیستم طبقه بندی واحدی برای تقسیم بندی آنها وجود ندارد. این جنس حاوی 27 گونه است و مفیدترین سیستم نامگذاری که برای تقسیم بندی استرپتوکوک های بتا همولیتیک استفاده می شود سیستم گروه بندی لانسفیلد41 است که در آن گروه های A تا U تعیین شده است]6[.
جنس استرپتوکوک بی هوازی اختیاری است، رشد باکتری ها و قدرت همولیز در مجاورت فشار 10 درصد دی اکسیدکربن تسریع می شود. درجه حرارت اپتیمم رشد در حدود ℃ 37 است اما انتروکوک ها در محدوده ℃45-15 به خوبی رشد می کنند. استرپتوکوک ها در محیط های کشت معمولی مانند آگار خون دار توانایی رشد دارد. بعد از 24 ساعت کلنی های کوچکی به اندازه mm1-5/0 را به شکل محدب، خاکستری مات و حاشیه منظم تولید می کند. در اطراف کلنی ها انواع همولیز آلفا، بتا و گاما مشاهده می شود که اساس یکی از روش های تقسیم بندی در جنس استرپتوکوک است. تست ها کاتالاز و اکسیداز در جنس استرپتوکوک منفی است و از تست کاتالاز برای تفکیک این جنس از جنس استافیلوکوک استفاده می شود. توانایی ئیدرولیز قندها در شناسایی برخی از گونه های درون این جنس کاربرد دارد. استرپتوکوک ها حاوی توکسین ها و آنزیم هایی هستند که عمده ترین آنها شامل توکسین اریتروژن42، هیالورونیداز43، استرپتوکیناز44، دزاکسی ریبونوکلئاز45 است]6[.
1-7-1-1 استرپتوکوک پیوژن
استرپتوکوک گروه A که به نام استرپتوکوک پیوژن یا تب زا نامیده می شود کوکسی هایی به شکل کروی یا بیضوی دارد که به صورت زنجیری قرار می گیرد. این باکتری ها عمود بر محور طولی زنجیره تقسیم می شود(شکل 1-2).
شکل 1-2 استرپتوکوک پیوژن رشد یافته در کشت خون (کوکسی های گرم مثبت در زنجیره ها) نشان داده شده اند. (بزرگنمایی 1000×)
در اطراف کلنی های آن همولیز از نوع بتا به صورت حاشیه واضحی مشاهده می شود. بیشتر سویه های گروه A کپسول های ساخته شده از اسید هیالورونیک تولید می کنند، این کپسول ها به ویژه در محیط های کشت تازه دیده می شوند. آنها مانعی برای فاگوسیتوز محسوب می گردند. این کپسول به پروتئین اتصالی به اسید هیالورونیک CD44، بر سطح سلول های اپتلیال انسان متصل می شود. اتصال این کپسول با این ماده باعث تخریب اتصالات بین سلولی می شود تا ارگانیسم با این که در اپیتلیوم نفوذ می کند، خارج سلولی بماند. دیواره سلولی استرپتوکوک پیوژن از پروتئین ها ( آنتی ژن های M ، T و R )، کربوهیدرات ها (خاص هر گروه ) و پپتیدو گلیکان تشکیل شده است]42[.
مژک های شبیه مو از کپسول استرپتوکوک های گروه A خارج می شوند. قسمتی از مژک ها از پروتئین M ساخته شده است و اسید لیپوتئی کوئیک 46آنها را می پوشاند. این ماده در اتصال استرپتوکوک ها به سلول های اپیتلیالی نقش مهمی دارد]42[.
1-7-1-1-1 بیماری زایی
بیش از 90 درصد عفونت های استرپتوکوکی مربوط به استرپتوکوک پیوژن است. عامل شایع عفونت دستگاه تنفسی فوقانی و پوست در کودکان است و علت کمتر شایع سلولیت اطراف رکتوم، واژینیت، سپتی سمی، پنومونی، آندوکاردیت47، استئومیلیت48، آرتریت چرکی49، میوزیت50 و سلولیت می باشد. این ارگانیسم ها منجر به عناوین خاص کلینیکی (مخملک و باد سرخ می گردد و همین طور سندروم شوک توکسیک51 از آن جمله است(. استرپتوکوک گروهA علت 2 عارضه بالقوه خطرناک غیر عفونی مثل تب رماتیسمی52 و گلومرولونفریت53 حاد می باشد]18[.
1-7-1-1-2 تست های تشخیصی
برای این منظور ابتدا نمونه مجهول روی محیط کشت داده شده و برای مدت 48-24 ساعت در حرارت ℃ 37 انکوبه می کنیم ؛ پس از بررسی کلنی ها و همولیز بتا که به صورت حاشیه واضحی است، آزمایش های تاییدی به شرح زیر انجام می گیرد:
آزمون تعیین حساسیت به دیسک باسیتراسین54: برای انجام این تست، دیسک باسیتراسین در سطح محیط کشت خوندار و بر روی کشت خالص ارگانیسم قرار داده می شود و پلیت برای مدت 24 ساعت در دمای ℃ 37 نگهداری می شود وسپس از نظر تولید هاله ممانعت از رشد مورد بررسی قرار می گیرد. وجود هاله ممانعت از رشد به منزله حساس بودن در برابر باسیتراسین و بیانگر استرپتوکوک پیوژن می باشد]6[.
تست ئیدرولیز PYR55: مقداری از کلنی استرپتوکوک را بر روی کاغذ صافی آغشته به PYR منتقل کرده سپس معرف تست را به میزان 1 قطره اضافه کرده و به مدت 5 دقیقه از نظر ظاهر شدن رنگ قرمز بررسی می کنیم. رنگ قرمز به معنی مثبت بودن تست و توانایی ئیدرولیزPYR است. این تست در استرپتوکوک گروه A و انتروکوک مثبت است]6[.
1-7-1-1-3 درمان
درمان فارنژیت56 استرپتوکوکی اهمیت زیادی در پیشگیری از ابتلا به تب روماتیسمی دارد. پنی سیلین آنتی بیوتیک انتخابی در تمامی عفونت های استرپتوکوکی است. در موارد آلرژی به پنی سیلین از اریتروماسین، کلیندامایسین57 و سفالکسین58 استفاده می شود]6[.
1-7-1-2 استرپتوکوک پنومونیه
استرپتوکوک پنومونیه یا پنوموکوک دیپلوکوک های گرم مثبت هستند که اغلب شکل لانست59 دارند یا زنجیره ای قرار می گیرند( شکل 1-3) ]42[.
شکل 1-3 رنگ آمیزی گرم از خلط که در آن استرپتوکوک پنومونیه به صورت دیپلوکوک های گرم مثبت به شکل لانست دیده می شوند. (بزرگنمایی 1000×)
پنوموکوک ها یک کپسول پلی ساکاریدی دارند که تعیین نوع را با آنتی بادی های اختصاصی سرمی امکان پذیر می سازند. پنوموک ها توسط عوامل فعال سطحی مانند نمک های صفراوی به راحتی تخریب می شوند و عوامل فعال سطحی احتمالا موجب کنار زدن یا غیر فعال شدن مهار کننده های اتولیزین های دیواره سلولی می شوند. پنوموکک جز فلور طبیعی دستگاه تنفسی فوقانی در 5 تا 40 درصد افراد هستند]42[.
پنوموکوک یک پرگنه کوچک گرد در محیط کشت ایجاد می کند که ابتدا حالت گنبدی دارد و بعدا دارای قسمت مرکزی مسطح با حاشیه برجسته می شوند. در آگار خونی آلفا همولیتیک هستند که رشد آن ها با اضافه کردن 5 تا 10 درصد دی اکسید کربن افزایش می یابد. بیشتر انرژی این باکتری از تخمیر گلوکز حاصل می شود این امر با تولید سریع اسید لاکتیک همراه است که رشد را محدود می کند. خنثی سازی محیط کشت با مواد قلیایی در فواصل معین موجب رشد زیاد می گردد]42[.
نمونه های پنوموکوکی که حجم زیادی کپسول تولید می کنند، پرگنه های موکوئیدی بزرگی ایجاد می نمایند. پس از تعداد کمی کشت متوالی خاصیت تولید کپسول از دست می رود زیرا تولید کپسول برای رشد باکتری بر محیط آگار ضروری نیست. با این وجود پنوموکوک ها اگر به موش تزریق شوند، دوباره کپسول تولید می کنند و بیماری زایی آنها افزایش خواهد یافت]42[.
1-7-1-2-1 تست های تشخیصی
برای این منظور ابتدا نمونه مجهول روی محیط کشت خون دار کشت داده شده سپس برای مدت 48-24 ساعت در دمای ℃ 37 در شرایط 10-5 درصد دی اکسید کربن انکوبه و پس از بررسی کلنی، آزمایش های تاییدی به شرح زیر انجام می پذیرد:
تست حلالیت در صفرا: آنزیمی به نام آمیداز60 در پوشش سلولی پنوموکوک وجود دارد که در مجاورت نمک های صفراوی فعال شده و اتصال میان ان- استیل مورامیک اسید و ال- آلانین را می شکند. بنابراین مجاور کردن پنوموکوک با آنزیم های صفراوی موجب لیز و تخریب باکتری می شود]6[
آزمون تعیین حساسیت به دیسک اوپتوشین61: برای این منظور دیسک اوپتوشین را روی سطح محیط کشت آگار خون دار بر روی کشت خالص ارگانیسم قرار داده وپس از انکوبه کردن آن به مدت 24 ساعت در دمای ℃ 37 و فشار 10-5 درصد دی اکسید کربن از نظر هاله ممانعت از رشد مورد بررسی قرار می گیرد. پنوموکوک به اوپتوشین حساس است]6[.
واکنش کوئلانگ62: برای انجام این تست از آنتی سرم های پلی والان استفاده می شود. نمونه تازه خلط یا سوسپانسیون ارگانیسم در سطح لام قرار داده شده و با آنتی سرم مجاور می شود. سپس زیر میکروسکوپ از نظر تشکیل هاله شفاف بررسی می گردد]6[.
1-7-1-2-2 بیماری زایی
استرپتوکوک پنومونیه یک پاتوژن بسیار مهم است که سالانه بیش از یک میلیون کودک را در سراسر جهان می کشد. بیماری ناشی از پنوموکوک در کودکان شایع و اغلب شدید است که سندروم های مختلف کلینیکی دارد. پنومونی تهدید کننده حیات، باکتریمی، مننژیت، اوتیت63، برونشیت64، سینوزیت و دیگر بیماری های عفونی]18[.
1-7-1-2-3 درمان
پنی سیلین G آنتی بیوتیک انتخابی است. در موارد آلرژی به پنی سیلین از سفالوسپورین ها، اریترو مایسین و یا کلرامفنیکل65 استفاده می شود. پنی سیلین در دوز های بالا در درمان عفونت های پنومونی موثر است اما در درمان مننژیت تاثیری ندارد. سفتی زوکسیم66 در مبتلایان به مننژیت کاربرد دارد]6[.
مقاومت آنتی باکتریال پنوموکوک یک مشکل سلامت عمومی است که 30-5 درصد نمونه های در سراسر دنیا مقاومت چند دارویی MDR (مقاومت به بیش از 3 کلاس آنتی بیوتیک ها ) دارند. واکنش کنژوگه پلی ساکارید، پروتئین ضد پنوموکوک که برای شیر خواران تهیه شده در کنترل بیماری توسط سروتیپ های بیماری زای اختصاصی واکسن موفقیت آمیز می باشد. بنابراین تکامل واکسن و توزیع آن بهترین راه در کنترل این بیماری کشنده کودکی می باشد]6[.
1-7-2 مشخصات کلی استافیلوکوک ها
استافیلوکوک ها کوکسی های گرم مثبت به قطر 5/1-5/0 میکرون هستند که به صورت نا منظم شبیه به خوشه انگور در کنار یکدیگر آرایش می یابند. فاقد فلاژله هستند بنابر این تحر ک ندارند. اندوسپور نیز تولید نمی کنند. برخی از سوش ها لایه لعابی شبه کپسولی یا کپسول دارند. به طور گسترده ای در طبیعت، آب و خاک و هوا پراکنده اند و جایگاه طبیعی آنها سطح بدن پستانداران است. بی هوازی اختیاری هستند و در روی محیط کشت معمولی مثل آگار خون دار و آگار غذایی رشد می کنند. درجه حرارت اپتیمم رشد آن در حدود ℃ 37 است اما در محدوده ℃ 46-6 رشد می کنند. بعد از 24 ساعت کلنی های کروی، محدب، سطح صاف و حاشیه منظم با قوام کره ای به وجود می آورند. قادر به تولید مواد رنگین (پیگمان) می باشند که این پیگمان ها از سفید تا زرد تند است. بهترین شرایط تولید پیگمان در زمان نگهداری باکتری در دمای ℃37 و سپس در دمای ℃ 22 و شرایط هوازی است. استافیلوکوک های پاتوژن اغلب قادر به همولیز گلبول های قرمز هستند و می توانند پلاسمای تازه را منعقد نمایند و بسیاری از قند ها را تخمیر می کنند. استافیلوکوک ها به سرعت نسبت به بسیاری از دارو ها مقاوم شده و در زمینه درمان مشکلات فراوانی به بار می آورند. این جنس از باکتری ها در محیط هایی با غلظت بالای نمک مانند محیط شاب من67 یا محیط مانیتول سالت آگار68 حاوی 5/7 درصد نمک و 1درصد مانیتول رشد می کنند و حاوی توکسین ها و آنزیم هایی هستند که عمده ترین آنها شامل هیالورونیداز69، لوکوسیدین70، کوآگولاز 71، انتروتوکسین72 است]6[.
1-7-2-1 استافیلوکوک اورئوس
یک کوکسی غیر متحرک با قطر 8/0-1/0 میکرون است که در سه محور تقسیم شده و خوشه هایی انگوری شکل شامل دانه هایی نامنظم از سلول را تشکیل می دهد(شکل 1-4).

شکل 1-4 رنگ آمیزی گرم استافیلوکوک اورئوس که کوکسی های گرم مثبت را به صورت دوتایی، چهارتایی و خوشه ای نشان می دهد. (بزرگنمایی 1000×)
مهم ترین بیماری زای انسان است که اغلب سوش های آن لیزوژن هستند و بر اساس حساسیت به فاژ در سه گروه ( І، П، Ш ) قرار می گیرد که معمولا سوش های گروه П همراه با عفونت های پوستی هستند و تولید توکسین های روده ای منحصر به فاژ گروه Ш می باشد]42[.
اغلب سوش های استافیلوکوک اورئوس کلنی هایی به رنگ زرد طلایی دارند که مربوط به پیگمان های کاروتنوئید است. توانایی تخمیر قند مانیتول را نیز دارد که موجب تغییر رنگ محیط از قرمز به زرد می شود. در محیط کشت خون دار همولیز بتا ایجاد کرده و توانایی منعقد کردن پلاسمای خرگوش یا انسان را دارد که این ویژگی مربوط به داشتن آنزیم کوآگولاز است. تعداد کمی از سوش ها، یک کپسول یا لایه چسبنده تولید می کنند که ویرولانس ارگانیسم را افزایش می دهد]42[.
1-7-2-1-1 تست های تشخیصی
برای این منظور ابتدا نمونه مجهول روی محیط کشت داده شده و برای مدت 48-24 ساعت در حرارت ℃ 37 انکوبه می گردد. سپس آزمایش های تاییدی به شرح زیر انجام می پذیرد:
تست کوآگولاز: کلنی میکروب را با 5/0 میلی لیتر پلاسمای سیتراته مجاور می کنیم و آن را به مدت 2-4 ساعت با دمای ℃ 37 انکوبه می کنیم. در صورت منعقد شدن پلاسما تست مثبت بوده و احتمال وجود اورئوس می رود.
محیط اختصاصی مانیتول سالت آگار: پس از کشت باکتری، پلیت را برای مدت 24-18 ساعت در حرارت ℃ 37 انکوبه می کنیم. وجود کلنی های زرد همراه با هاله زرد رنگ بیانگر وجود استافیلوکوک اورئوس است]6[.
1-7-2-1-2 بیماری زایی
استافیلوکوک اورئوس، دومین علت شایع در عفونت های بیمارستانی و مسئول حدود 80 درصد از عفونت های چرکی و اغلب عفونت های پوستی است که منجر به فولیکولیت73، کورک یا دمل74، سندروم فلسی شدن پوست75، پنومونی، آرتریت، باکتریمی و اندوکاردیت می شود. علاوه بر این، عامل مهمی در عفونت های پس از سوختگی است. در حدود 50-30 درصد از اشخاص طبیعی ناقل استافیلوکوک اورئوس در سوراخ های قدامی بینی هستند که رده های لوکالیزه می تواند سبب سینوزیت و آبسه های چرکی می گردد]6[.
بیماری های ناشی از توکسین این باکتری شامل مسمومیت غذایی و سندروم شوک سمی توسط بعضی گونه های اورئوس صورت می گیرد. از طرفی استاقیلوکوک اورئوس سبب سینوزیت در کودکانی که سیستیک فیبروز و یا نقص عملکرد لوکوسیت داشته می گردد و ممکن است تنها کانون عفونت در کودکان با سندروم شوک سمی باشد]18[.
1-7-2-1-3 درمان
در عفونت های شدید یا منتشر مانند باکتریمی، اندوکاردیت و پنومونی از پنی سیلین های مقاوم به بتالاکتاماز مانند کلوگزاسیلین76، نافسیلین77 و یا متی سیلین78 استفاده می شود و در عفونت هایی که در برابر این آنتی بیوتیک ها مقاوم هستند، ونکومایسین79 تجویز می شود. در موارد عفونت های موضعی اساس درمان بر روی تخلیه آبسه های چرکی است]6[.
1-7-3 مشخصات کلی پسودوموناس ها
اعضای جنس پسودوموناس، باسیل های گرم منفی با اندازه ای در حدود 3-5/0میکرون هستند که به صورت منفرد، دوتایی و گاهی زنجیره های کوتاه در کنار یکدیگر آرایش می یابند. فلاژله دارند و متحرک هستند]6[.
اغلب حاوی پیلی هستند و لایه لعابی شبه کپسولی از جنس گلیکوکالیس80 دارند. ساختمان پوششی سلولی این باکتری ها مشابه با باسیل های گرم منفی خانواده انتروباکتریاسه است]6[.
اعضای این جنس تمایل ویژه ای برای محیط های مرطوب دارند و به طور وسیعی در طبیعت، خاک، آب و گیاهان یافت می شوند. علاوه براین گاهی در پوست، گوش خارجی، سیستم تنفسی فوقانی و یا روده بزرگ اشخاص سالم نیز حضور دارند]6[.
جنس پسودوموناس، هوازی اجباری است و در محیط های آگار خون دار و آگار غذایی رشد می کند. در سطح محیط کشت خون دار بعد از 24 ساعت کلنی هایی به اندازه mm5-3، پهن با لبه های نازک و تیز، نمای ظاهری شیشه مات و با حاشیه همولیز بتا را به وجود می آورد]42[.
در سوش های کپسول دار کلنی ها به فرم موکوئید و ظاهری به رنگ سبز آبی یا سبز مایل به زرد با بویی شبیه به بوی گل یاس دارند. توانایی تخمیر قندها را ندارند و تست اکسیداز آنها مثبت است. این جنس از باکتری ها حاوی آنزیم ها و توکسین هایی هستند که عمده ترین آنها شامل اندوتوکسین81 ، اگزوتوکسین A 82، اگزوآنزیمS 83 و غیره می باشد]6[.
1-7-3-1 پسودوموناس آئروژینوزا
پسودوموناس آئروژینوزا متحرک و استوانه ای شکل با اندازه تقریبی 2-6/0 میکرون می باشد. این ارگانیسم گرم منفی و به صورت منفرد، جفتی و گاهی در زنجیره های کوتاه وجود دارد(شکل 1-5).
شکل 1-5 رنگ آمیزی گرم پسودوموناس آئروژینوزا که به شکل باسیل هایی با اندازه 2-6/0 نشان داده شده است. (بزرگنمایی 1000×)
بعضی از سویه ها خون را همولیز می کنند. پسودوموناس آئروژینوزا پرگنه صاف و گرد با رنگ فلوئورسنتی سبز ایجاد می کند. این باکتری اغلب رنگدانه غیر فلوئورسنتی آبی رنگی به نام پیوسیانین84 تولید می کند که به داخل آگار منتشر می شود. بسیاری از سویه ها ی این باکتری همچنبن رنگدانه فلوئورسنتی پیووردین85 ایجاد می کنند که به آگار رنگ سبز می دهد. بعضی از سویه ها رنگدانه قرمز تیره پیوروبین86 یا رنگدانه سیاه پیوملانین87 تولید می کنند. در واقع پسودوموناس آئروژینوزا چندین نوع پرگنه در محیط کشت ایجاد می کنند که ممکن است فعالیت های بیوشیمیایی و آنزیمی مختلف و الگوهای حساسیت دارویی متفاوت داشته باشند]42[.
این باکتری در دمای ℃37 تا 42 به خوبی رشد می کند. رشد آن در دمای ℃ 42 به افتراقش از سایر گونه های فلوئورسنت پسودوموناس کمک می کند. این باکتری قادر به تخمیر کربوهیدرات ها نیست اما بسیاری از نژادهای آن گلوکز را اکسید می کند]42[.
1-7-3-1-1 تست های تشخیصی
تشخیص قطعی عفونت های پسودومونایی از طریق کشت و جداسازی ارگانیسم ها است. نمونه ها سپس در محیط کشت خون دار و محیط EMB تلقیح می شود و بعد از 24 ساعت کلنی ها در سطح محیط کشت رشد می کنند.
پسودوموناس به لحاظ مثبت بودن تست اکسیداز و اکسیداسیون قند گلوگز از ارگانیسم های خانواده انتروباکتریاسه مجزا می شود. و سپس آزمایش تاییدی محیط افتراقی O-F 88 به شرح زیر انجام می شود:
محیط افتراقی O-F: باکتری ها در دو لوله مجزای محیط کشت O-F تلقیح می شوند. در سطح یکی از لوله ها پارافین اضافه می شود تا اینکه یک محیط بی هوازی فراهم گردد. سپس در دمای ℃ 37 برای 24 ساعت نگهداری می شوند. از آن جایی که پسودوموناس آئروژینوزا توانایی تخمیر قند را نداشته



قیمت: تومان

دسته بندی : پایان نامه

پاسخ دهید