تقليل تنش تحميلي بر پرنده از طريق بهبود استفاده از مواد مغذي و كمك به آن براي كسب مقاومت در برابر بيماريهاي گوارشي و عفوني
تقدیم :
به پدر و مادرم، آنانکه آفتاب مهرشان در آستانه قلبم، همچنان پابرجاست و هرگز غروب نخواهد کرد.
فهرست مطالب
عنوان صفحه
فصل اول ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..1
مقدمه …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………2
فصل دوم ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………5
بررسی منابع …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………6
2-1 آنزیم ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………7
2-1-1 ضرورت افزودن آنزیم به جیره……………………………………………………………………………………………………………………..8
2-1-2 پلی ساکاریدهای غیر نشاستهای …………………………………………………………………………………………………………………..9
2-1-3 اثرات ضد تغذیهای پلیساکاریدهای غیرنشاستهای……………………………………………………………………………………….10
2-1-4 نقش آنزیمها در تغذیه طیور ………………………………………………………………………………………………………………………13
2-1-5 تاثیر مکمل آنزیم بر عملکرد طیور ……………………………………………………………………………………………………………..13
2-2 آنتی بیوتیک ها …………………………………………………………………………………………………………………………………………..17
2-3 پروبیوتیک ها …………………………………………………………………………………………………………………………………………….20
2-3-1 میکروبهای مورد استفاده به عنوان پروبیوتیک ……………………………………………………………………………………………..22
2-3-2 شیوه های تاثیرگذاری پروبیوتیک ها …………………………………………………………………………………………………………23
الف- بهبود سلامت دستگاه گوارش از طریق حفظ فلور میکروبی مطلوب ………………………………………………………………..23
ب- تغییر در متابولیسم میکروبی ………………………………………………………………………………………………………………………….26
2-3-3- تحقیقات انجام گرفته در مورد استفاده از پروبیوتیک ها ……………………………………………………………………………..28
2-4 پری بیوتیک ها ……………………………………………………………………………………………………………………………………………30
2-4-1 ویژگی یک پروبیوتیک …………………………………………………………………………………………………………………………….32
2-4-2 مواد شناخته شده ه عنوان پروبیوتیک ………………………………………………………………………………………………………..32
2-5 دستگاه گوارش پرندگان ………………………………………………………………………………………………………………………………40
2-5-1 ساختمان عمومی لوله گوارش ………………………………………………………………………………………………………………….40
2-5-2 وضع تشریحی روده باریک ……………………………………………………………………………………………………………………..42
2-6 فراسنجه های خونی ……………………………………………………………………………………………………………………………………44
2-6-1 پروتئینهای پلاسما …………………………………………………………………………………………………………………………………45
2-6-2 اهمیت غلظت پروتئین پلاسما در تعیین چگونگی توزیع مایعات بین خون و بافت …………………………………………..45
2-6-3 مطالعات در مورد پروتئین های پلاسما ………………………………………………………………………………………………………46
2-6-4 آلبومین پروتئین اصلی موجود در پلاسما ……………………………………………………………………………………………………48
2-6-5 نقش ایمنوگلوبولینهای پلاسما در مکانیسمهای دفاعی بدن …………………………………………………………………………..49
2-6-6 انتقال وذخیره سازی لیپیدها ……………………………………………………………………………………………………………………..50
2-6-7 چهار گروه اصلی لیپوپروتئینهای پلاسما …………………………………………………………………………………………………..51
فصل سوم …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………53
مواد و روشها …………………………………………………………………………………………………………………………………………………….53
3-1 محل وزمان آزمایش ……………………………………………………………………………………………………………………………………54
3-2 آماده سازی سالن ………………………………………………………………………………………………………………………………………..54
3-3 جوجهریزی ……………………………………………………………………………………………………………………………………………….54
3-4 مشخصات جیره ها ……………………………………………………………………………………………………………………………………..55
3-5 پرورش جوجه ها ……………………………………………………………………………………………………………………………………….56
3-6 آزمایشات ………………………………………………………………………………………………………………………………………………….56
3-6-1 مصرف خوراک ………………………………………………………………………………………………………………………………………56
3-6-2 افزایش وزن هفتگی ………………………………………………………………………………………………………………………………..57
3-6-3 ضریب تبدیل غذایی ……………………………………………………………………………………………………………………………….57
3-6-4 وزن نهایی ……………………………………………………………………………………………………………………………………………..58
3-6-5 فراسنجه های خون …………………………………………………………………………………………………………………………………58
3-6-6 مورفولوژی روده …………………………………………………………………………………………………………………………………….59
3-7 آنالیز داده های آماری ………………………………………………………………………………………………………………………………….59
فصل چهارم :نتایج ……………………………………………………………………………………………………………………………………………60
4-1 اثر جیره های آزمایشی بر عملکرد ………………………………………………………………………………………………………………..61
4-1-1 ضریب تبدیل غذایی ……………………………………………………………………………………………………………………………….61
4-1-2 مصرف خوراک ………………………………………………………………………………………………………………………………………62
4-1-3 میانگین افزایش وزن ……………………………………………………………………………………………………………………………….63
4-2 اثر تیمارهای آزمایشی بر مورفولوژی روده …………………………………………………………………………………………………….64
4-3 اثر تیمارهای آزمایشی بر چربی و پروتئین سرم ……………………………………………………………………………………………… 65
فصل پنجم :بحث ………………………………………………………………………………………………………………………………………………66
5-1 اثر جیره های آزمایشی بر عملکرد جوجه های گوشتی………………………………………………………………………………………67
5-2 اثر تیمارهای آزمایشی بر مورفولوژی روده کوچک …………………………………………………………………………………………72
5-3 اثر تیمارهای آزمایشی بر چربی و پروتئین سرم ……………………………………………………………………………………………….76
6- نتیجه گیری …………………………………………………………………………………………………………………………………………………..78
7- پیشنهادات ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………79
جداول ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..80
منابع ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………100
فهرست جداول
1: ترکیب شیمیایی جیره های آزمایشی…………………………………………………………………………………………………………………..81
2: اثر تیمارهای مختلف آزمایشی بر ضریب تبدیل غذایی………………………………………………………………………………………….82
3: اثر تیمارهای مختلف آزمایشی برمصرف خوراک………………………………………………………………………………………………….83
4: اثر تیمارهای مختلف آزمایشی بر افزایش وزن ………………………….. …………………………………………………………………..84
5: اثر تیمارهای مختلف آزمایشی بر مورفولوژی روده کوچک (ددنوم) در 42 روزگی…………………………………………………..85
6: اثر تیمارهای مختلف آزمایشی بر مورفولوژی روده کوچک (ددنوم) در 49 روزگی…………………………………………………..86
7: اثر تیمارهای مختلف آزمایشی بر مورفولوژی روده کوچک (ژژنوم) در 42 روزگی …………………………………………………87
8 . اثر تیمارهای مختلف آزمایشی بر مورفولوژی روده کوچک (ژژنوم) در 49 روزگی…………………………………………………88
9 . اثر تیمارهای مختلف آزمایشی بر مورفولوژی روده کوچک (ایلئوم) در 42 روزگی ……………………………………………….89
10 . اثر تیمارهای مختلف آزمایشی بر مورفولوژی روده کوچک (ایلئوم) در 49 روزگی ……………………………………………..90
11 . اثر تیمارهای مختلف آزمایشی بر مورفولوژی روده کوچک (قائده سکوم) در 42 روزگی …………………………………….91
12 . اثر تیمارهای مختلف آزمایشی بر مورفولوژی روده کوچک (قائده سکوم) در 49 روزگی …………………………………….92
13. اثر تیمارهای ازمایشی بر مورفولوژی (بدنه سکوم) جوجه های گوشتی در 42 روزگی …………………………………………93
14. اثر تیمارهای ازمایشی بر مورفولوژی (بدنه سکوم) جوجه های گوشتی در49 روزگی …………………………………………..94
15. اثر تیمارهای ازمایشی بر مورفولوژی (راس سکوم) جوجه های گوشتی در 42 روزگی ………………………………………….95
16. اثر تیمارهای ازمایشی بر مورفولوژی (راس سکوم) جوجه های گوشتی در 49 روزگی ………………………………………….96
17. اثر تیمارهای مختلف آزمایشی بر چربی سرم …………………………………………………………………………………………………..97
18. اثر تیمارهای مختلف آزمایشی بر پروتئین سرم ………………………………………………………………………………………………..98
مقایسه اثر افزودنیهای خوراکی مختلف بر عملکرد، مورفولوژی روده و سیستم ایمنی جوجههای گوشتی
چکیده: در این تحقیق اثر افزودنیهای خوراکی مختلف بر عملکرد، مورفولوژی روده و متابولیتهای سرم خون جوجه های گوشتی مورد بررسی قرار گرفت.تعداد ۳۶۰ جوجه گوشتی (راس ۳۰۸) به ۵ تیمار در قالب طرح کاملا تصادفی اختصاص داده شد.تیماره به ترتیب با پروبیوتیک چند سویه ای (پروتکسین)، پروبیوتیک دکستران اولیگوساکارید، پروبیوآنزیم و مولتی آنزیم(گریندازیم) مکمل گردیدند. مصرف خوراک وزن بدن وضریب تبدیل غذایی برای دوره های آغازین ، رشد و پایانی محاسبه گردید.در روز ۴۲ به طور تصادفی از هرتکرار ۲ نمونه خونی تهیه و برای انجام آزمایشات سرم خون به آزمایشگاه ارسال شد. همچنین از هر تکرار ۲ پرنده برای نمونه برداری روده انتخاب و کشتار گردید.مکمل سازی جیره با پروتکسین موجب کاهش معنیدار ضریب تبدیل غذایی در22-42 و 0-42 روزگی شد(0.05≥p). در دورهی 0-21 روزگی اثر معنیدار بر ضریب تبدیل غذایی فقط در تیمار دکستران اولیگوساکارید مشاهده گردید(0.01≥p).
مصرف خوراک 22-42روزگی تحت تاثیر تیمارهای پروتکسین ودکستران اولیگوساکارید قرار گرفته و بطور معنی داری کاهش یافت(0.05≥p).در 22-42 و0-42 روزگی دکستران اولیگوساکارید و پروبیوآنزیم باعث افزایش معنیدار وزن جوجههای گوشتی گردیدند(0.05≥p).در مورد اثر تیمارها بر مورفولوژی روده دکستران اولیگوساکارید،گریندآنزیم و لینکومایسین ضخامت لایه عضلانی داخلی را در مقایسه با گروه شاهد به طور معنی داری کاهش دادند(0.05≥p).اثر معنی دار بر مقدار چربی وکلسترول سرم از طرف هیچ کدام از تیمارها مشاهده نگردید (0.05≤p).
فصل اول
مقدمه
۱- مقدمه
امروزه صنعت پرورش طيور در مقياس جهاني، به دليل ميزان سرمايه گذاري، حجم سرمايه در گردش، اشتغال زايي و توليد منابع ارزان پروتئين حيواني براي بشر از مهمترين صنايع به شمار مي روند. در كشور ما، اين صنعت از حدود 4 دهه پيش شكل گرفته است و با گذر از فراز و فرودهاي متعدد، هم اكنون به حدي از تكامل و توسعه رسيده است كه جزو چند صنعت برتر در حيطه ي فعاليت وزارتخانه هاي غير مرتبط با صنعت نفت محسوب مي شود. تعداد معدودي از شركت هاي تجاري بزرگ (در حال حاضر، 8 مورد براي مرغ گوشتي و 9 مورد براي مرغ تخمگذار) بازار جهاني توليد مرغ هاي لاين و سويه هاي تجاري حاصل از آنها را در اختيار دارند. سويه هاي تجارتي اصلاح شده از اين گله هاي لاين، داراي توان بالقوه ي بالايي براي توليد تخم و گوشت هستند. اين كمپاني ها، به لحاظ نوع و ارزش مرغ هاي قابل دسترس، در عمل شرايط همساني را براي پرورش دهندگان در بسياري از كشورهاي دنيا از جمله ايران فراهم نموده اند. تحقق رشد مطلوب (وزن كشتار 2500 گرم طي 42 روز) و يا توليد بالاي تخم مرغ (بيش از 300 عدد در سال) براي تمام اين سويه ها امري ممكن و ليكن مستلزم اعمال مديريت مطلوب است. نيازمندي هاي اقتصادي و غذايي جوامع پيشرفته امروزي براي گوشت و تخم پرندگان ضرورت پرورش طيور در سيستم هاي توليد متراكم به صورت گله هاي بسيار بزرگ را ايجاب مي نمايد، كه اين امر خود منجر به تحميل تنش بر پرندگان مي گردد. در چنين شرايطي معمولاً مواد افزودني با خواص ضد ميكروبي همچون آنتي بيوتيك ها به خوراك پرندگان اضافه مي شود. اين تركيبات با تعديل توان و يا حذف ميكرو ارگانيسم هاي مضر موجود در روده موجب بهبود رشد و راندمان مصرف خوراك مي شوند. با اين وجود، امروزه كاهش استفاده از آنتي بيوتيك ها و ساير فرآورده هاي دارويي در بخش طيور، موضوع مهمي در توليد و سلامت خوراك انسان است. اين امر عمدتاً به دليل نگراني از بروز مقاومت باكتريايي (گونه هاي مقاوم باكتري) و امكان انتقال پس ماندهاي آنتي بيوتيكي به زنجيره غذايي انسان مي باشد. به موازات اين موضوع، امروزه تلاش هاي روز افزوني براي بهبود بهداشت خوراك، حفظ آسايش و سلامت طيور و كاهش نگراني از پيامدهاي زيست محيطي پرورش طيور در جريان است.
پاسخي مطلوب و مؤثر به تقاضاهاي فوق و تحقق توليد غذاي عاري از آنتي بيوتيك مستلزم دستيابي به راهكارهاي تازه در تغذيه طيور است. در ارايه چنين راهكارهايي بايد حفظ سلامت، اجتناب از بيماري، مسايل عمومي تغذيه، رفاه و آسايش پرندگان و نهايتاً نگراني هاي زيست محيطي پرورش طيور به عنوان مؤلفه هاي اصلي مورد توجه قرار گيرند. براي حصول اين آرمان ها، ضروري است كه طيف گسترده اي از ساير تركيبات (به عنوان جايگزين آنتي بيوتيك ها در خوراك طيور) مورد بررسي قرار گيرند.
تركيباتي متعدد با منشاء خوراكي و يا غير خوراكي شناسايي شده كه واجد تأثيرات مثبتي بر بهره گيري از مواد مغذي، رشد و سلامت پرندگان بوده هر چند خود ماده مغذي نبوده و در گذشته نيز مورد توجه چنداني قرار نگرفته اند. اين تركيبات عمدتاً با عناويني همچون فرآورده هاي مغذي يا مواد محرك رشد، شناخته شده و شامل پروبيوتيك ها، پري بيوتيك ها، اسيد هاي آلي، آنتي اكسيدان ها، آنزيم ها، مواد محرك سيستم ايمني و فسفوليپيدها مي باشند. اخيراً عصاره هاي گياهي، باكتريوسين ها، سيتوكين ها و آنتي بادي هاي مستخرج از تخم مرغ نيز به عنوان جايگزين احتمالي آنتي بيوتيك ها مورد توجه قرار گرفته اند.
در سيستم متراكم پرورش طيور، پرندگان در طول عمر توليدي خود به ناچار در معرض تنش بسيار زيادي هستند. در حيات پس از تفريخ، زرده ي تخم مرغ با جيره اي خارج از بدن جايگزين شده و جوجه ي تازه تفريخ يافته به زودي براي رفع نيازهاي غذايي خود از اتكا به منبع غذايي زرده، به جيره ي خوراکی جامد و بيرون از بدن خود وابسته مي شود. بنابراين چند روز قبل و بعد از تفريخ، زماني بحراني براي رشد و بقاي جوجه است. با توجه به ذخاير محدود بدني در طي چند روز اول پس از تفريخ، جوجه دستخوش رشد و توسعه فيزيكي سريع و افزايش كارآيي عملكرد لوله گوارشي مي شود، تا توان لازم را براي هضم مواد غذايي و جذب هر چه بيشتر مواد مغذي كسب نمايد.
معضل ديگر، تهديد مداوم بيماري هاي عفوني است كه به سرعت مي تواند در گله اي كه پرندگان در ارتباط و تماس تنگاتنگ با هم هستند، شيوع يابد. همچنين، فعاليت هاي معمول روز هاي اول حيات جوجه، همچون درمان همگاني، واكسيناسيون و حمل و نقل، عوامل مهمي در تشديد تنش مي باشند. بنابراين، درك محدوديت هاي حاكم بر رشد و توان توليد طيور از ديدگاه تغذيه اي، موضوعي حائز اهميت است.
هدف نهايي، تقليل تنش تحميلي بر پرنده از طريق بهبود استفاده از مواد مغذي و كمك به آن براي كسب مقاومت در برابر بيماريهاي گوارشي و عفوني مي باشد. تحقق اين موضوعات مستلزم فراهم نمودن جيره اي متعادل به همراه ساير مواد محرك رشد استتا بتوانند در تعامل با هم كيفيت خوراك، استفاده از مواد مغذي و در نهايت عملكرد و سلامت طيور را بهبود بخشند. كثرت عوامل دخيل در پرورش مرغ، حاكي از نقش اندك هر يك و ليكن اهميت تأثير تجمعي تعداد بيشتر و يا مهم بودن برآيند تأثير انفرادي و يا كنش متقابل تعدادي از آنهاست. مدير موفق كسي است كه تعدادي بيشتر از عوامل مثبت را در كنار هم براي مرغ فراهم آورد و تعداد هر چه بيشتري از عوامل منفي را از مرغ و محيط پرورش آن دور نمايد. بدون شك با سويه هاي تجارتي فعلي، تغذيه با رعايت جوانب كمي و كيفي، عاملي بسيار مهم و پيچيده و متشكل از تعداد زيادي عوامل كوچك تر، براي دستيابي به اهداف توليدي در پرورش مرغ است. امروزه، علاوه بر اجزاي اصلي يك جيره كه وظيفه تأمين مواد مغذي مهم همچون انرژي، پروتئين، اسيدهاي چرب، ويتامين ها و مواد معدني را بر عهده دارند، طيف گسترده اي از تركيبات ديگر نيز براي اهداف خاصي به جيره طيور اضافه مي شوند. هر يك از اين تركيبات با نقش خاص خود يكي از همان عوامل كوچك تأثيرگذار بر رشد يا توليد مرغ به حساب مي آيد كه ضمن ايفاي نقش مثبت و كوچك خود، در كنش با ساير اجزاي جيره و ساز و كارهاي متابوليكي و جوانب حيات مرغ، اهميت قابل توجهي مي يابد. امروزه موادي همچون محرك هاي رشد، آرام بخش ها، مكمل هاي مواد معدني و ويتاميني، پليت چسبان ها، رنگدانه هاي مصنوعي، مواد ضد كوكسيديوز و غيره به طور معمول حتي در مرغداري هاي كوچك و فاقد مديريت علمي، به جيره مرغ اضافه مي شوند.
تحقیقات منتشر شده در خصوص استفاده از افزودنیهای خوراکی بسیار متفاوت است. افزودنیهای جدیدی اخیرا وارد بازار شده است لذا این تحقیق طراحی شده تا موارد ذیل مورد برسی و مطالعه قرار گیرد:
۱- مقایسه تاثیر افزودنیهای خوراکی مختلف روی عملکرد رشد جوجه های گوشتی.
۲- مقایسه تاثیر افزودنیهای خوراکی مختلف روی مورفولوژی روده جوجه های گوشتی.
۳- مقایسه تاثیر افزودنیهای خوراکی مختلف روی متابولیتهای سرم خون جوجه های گوشتی.
فصل دوم
بررسی منابع
2-1- آنزيم ها
بخش اعظم هزينه توليد تخم و گوشت طيور، به خوراك اختصاص دارد. لذا هرگونه بهبود يا پيشرفت عملكرد طيور به نوعي با جيره مرتبط باشد و بدون شك تأثير قابل توجهي بر سودآوري دارد. امروزه، صنعت مرغداري دچار چالش ناشي از قيمت بالاي اجزاي خوراك است. علاوه بر اين، كمبود منابع رايج خوراك، براي استفاده در جيره نيز احساس مي شود. تلاش هاي گستره اي جهت استفاده از منابع جايگزين براي اجزاي معمول خوراك در جريان است. اما بسياري از اين منابع جديد خوراك، به طور مشخص حاوي عوامل يا موادي هستند كه استفاده از آنها را در تغذيه طيور محدود مي كند. لحاظ نمودن چنين منابعي از خوراك در تهيه جيره طيور ممكن است عملكرد آنها را به طور منفي تحت تأثير قرار دهد. اين موضوع بسيار محرز است كه ارزش تغذیهای غلاتي مثل جو، يولاف، چاودار و گندم تحت تأثير پلي ساكاريدهاي غير نشاسته اي خاص موجود در ديواره سلولي آندوسپرم آنها كاهش مي يابد. علاوه بر پلي ساكاريدهاي غير نشاسته اي، اسيد فايتيك يا فيتات، به عنوان كمپلكس آلي فسفر به طور طبيعي در گياهان يافت مي شود. به دليل فقدان آنزيم فيتاز اندوژنوسی (ترشح شده از منشأ دروني) هيدروليز كننده فيتات ، اين فسفر آلي از لحاظ بيولوژيكي براي طيور كمتر قابل استفاده است. به منظور خنثي سازي اثرات نامطلوب اين نوع مواد، آنزيم هاي خوراكي به جيره هاي طيور اضافه مي شوند تا ضمن بهبود ارزش غذايي جيره، توليد طيور را اقتصادي نمايند و باعث كاهش آلودگي محيط زيست شوند. (75، 59). استفاده از اجزاي خوراك داراي قابليت هضم پايين در تهيه جيره هاي طيور نه تنها منجر به عملكرد ضعيف مي گردد بلكه موجب رشد و تكثير بيش از حد باكتري ها در دستگاه گوارش نيز مي شود. خوراك هضم نشده محيط بالقوه مطلوبي براي فعاليت باكتري ها و انجام تخمير است كه منجر به اختلالات و بيماري هاي روده اي مي شود. در صورت وقوع اينگونه ناراحتي ها، چاره اي جز استفاده از آنتي بيوتيك و ساير تركيبات ضد ميكروبي براي غلبه بر اثرات منفي آنها نيست. امروزه كه ممنوعيت استفاده از آنتي بيوتيك ها امري جدي و جهاني شده است اهميت دستيابي به ساز و كارهايي كه بتوانند كيفيت تغذيه اي اين اجزاي با قابليت هضم پايين را بهبود بخشد، روز به روز بيشتر مي شود. مطالعات متعدد نشان داده است كه با افزودن آنزيم ها به خوراك، تنوع و ناهمگني عملكرد طيور تغذيه شده با جيره هاي داراي اجزاي با قابليت هضم پايين، كاهش مي يابد. اين بهبود عملكرد، به دليل فعاليت اختصاصي آنزيم ها بر مواد، افزايش هضم، جذب و استفاده مؤثرتر از مواد مغذي صورت مي گيرد. بنابراين از تخميرهاي ناخواسته و زيان آور باكتري ها در محيط روده به خصوص در بخش انتهايي آن، ممانعت به عمل مي آيد و نتيجه ي نهايي آن بهبود عملكرد است. آنزيم ها پروتئين هايي با وزن مولكولي بالا (10 تا 50 هزار دالتون) هستند كه توسط سلول هاي زنده توليد مي شوند و واكنش هاي بيوشيميايي مربوط به چرخه حيات سلول را كاتاليز مي كنند اما خود تحت تأثير قرار نگرفته و تغيير نمي يابند. بر خلاف ساير افزودني هاي خوراكي، همچون ويتامين ها، مواد محرك رشد و يا اسيدهاي آمينه كه تأثيرشان شركت در متابوليسم است، آنزيم ها فقط از طريق فعاليت كاتاليكي شان عمل مي نمايند. هر آنزيم داراي يك ماده (يا سوبسترا) اختصاصي است و سرعت يك واكنش شيميايي خاص را در شرايطي ويژه به لحاظ دما و اسيديته افزايش مي دهد اما در پايان واكنش دست نخورده يا بدون تغيير باقي مي مانند. آنزيم ها، سرعت واكنش هاي شيميايي را در مقايسه با واكنش هاي مشابه بدون كاتاليزور 1010 تا 1020 برابر افزايش مي دهند.
2-1-۱ ضرورت افزودن آنزيم به جيره
اجزاي كربوهيدرات، پروتئين و چربي موجود در منابع خوراك مي توانند توسط فعاليت آنزيم هاي داخلي (توليد شده در بدن طيور) هضم شوند. اما تركيبات غير قابل هضم موجود در كربوهيدرات ها موسوم به پلي ساكاريدهاي غير نشاسته اي نمي توانند به وسيله آنزيم هاي داخلي هضم شوند، چون آنزيم هاي ويژه تجزيه آنها در بدن وجود ندارد. بنابراين ضروري است كه اين آنزيم ها به صورت اگزوژنوس (از منشأ خارجي) به خوراك اضافه شوند تا مواد مغذي غير قابل استفاده براي طيور، مورد بهره برداري قرار گيرند. اگر چه باكتري هاي موجود در روده ي بزرگ به ويژه روده ي كور با توليد آنزيم هاي لازم مواد مغذي غير قابل هضم را به گازها و اسيدهاي چرب فرار تخمير مي كنند، اما به علت كمبود اكسيژن در حفره سكوم و راست روده قادر به اكسيد نمودن قندهاي حاصل از اين فرآيندها نمي باشند. لذا تخمير مواد مغذي هضم نشده توسط ميكروب ها در انتهاي حفره گوارش گازهاي خاصي را توليد مي كند كه به نوبه خود موجب بروز اختلالات گوارشي مي شوند. از اين رو پلي ساكاريدهاي غير نشاسته اي بايد قبل از ورود به سكوم به مواد مغذي قابل هضم تجزيه شوند. وجود آنزيم هاي اگزوژنوس در خوراك هاي طيور در اصل براي هيدروليز اين تركيبات و ساير عوامل ضد تغذيه اي مانند فايتات موجود در اجزاي خوراك ضروري است.
2-1-۲ پلي ساكاريدهاي غير نشاسته اي
كربوهيدرات هاي موجود در منابع خوراك حاوي مواد مغذي با قابليت هضم مطلوب همچون نشاسته و قندها هستند در عين حال، به علت دارا بودن كربوهيدرات هاي پيچيده ي شناخته شده اي موسوم به پلي ساكاريدهاي غير نشاسته اي خاصيت ضد تغذيه اي نيز از خود بروز مي دهند. پلي ساكاريدهاي غير نشاسته اي، اجزاي سازنده ي ديواره ي سلول گياهي هستند كه عمدتاً از سلولز، همي سلولز و پكتين تشكيل شده اند. ميزان اين تركيبات بسته به نوع و واريته ي گياه و بخش هاي مختلف در يك گياه متفاوت است. پلي ساكاريدهاي غير نشاسته اي را مي توان بر اساس ويژگي هاي فيزيكو شيميايي و نوع عملكرد به دو دسته محلول و نامحلول تقسيم كرد. سطوح بالاتر پلي ساكاريدهاي غير نشاسته اي محلول در مقايسه با انواع غير محلول اثرات نامطلوب گسترده اي در تغذيه طيور دارند. ويژگي هاي فيزيكو ـ شيميايي پلي ساكاريدهاي غير نشاسته اي به دليل فعاليت هاي ضد تغذيه اي آنها در جوجه هاي گوشتي و مرغ هاي تخم گذار است(78) . پلي ساكاريد ها، مولكول هاي بزرگ پليمري هستند كه از قندهاي ساده تشكيل شده اند. در ساختار اين تركيبات، قندها توسط نوع خاصي از پيوند به نام پيوند گلايكوزيدي به هم اتصال يافته اند كه بين گروه همي استال از يك قند و گروه هيدروكسيل قند ديگر برقرار مي شود.
2-1-4 اثرات ضد تغذيه اي پلي ساكاريدهاي غير نشاسته اي
وقتي كه مرغ مقدار زيادي مواد فيبري را از طريق جيره مي خورد در مرحله اول اثرات ضد تغذيه اي فيبر با كاهش ميزان انرژي دريافتي مرغ از جيره بروز مي كند. يكي ديگر از اثرات منفي فيبر جيره، افزايش ويسكوزيته (چسبندگي) محتويات روده است كه عمدتاً به دليل بخش محلول فيبر ايجاد مي شود. پنتوزان ها، بتاگلوكان ها و مواد پكتيكي موجود در جيره، اجزاي ويسكوز اصلي هستند كه چسبندگي محتويات روده را افزايش مي دهند (60). افزايش ويسكوزيته، به نوبه خود اثرات منفي بر محيط روده، هضم و جذب مواد مغذي دارد كه برخي از آنها عبارتند از:
شکل ۲-۱ طبقه بندي پلي ساكاريدهاي ديواره ي سلولي
1. ويسكوزيته بالاي ناشي از مواد فيبري محلول، مدت زمان و يا به عبارت بهتر سرعت عبور مواد در حال هضم را كاهش مي دهد و امكان دسترسي آنزيم هاي هاضم به سوبستراهاي اختصاصي خود (كربوهيدرات، پروتئين و چربي) را مختل مي كند. افزايش گران روي محتويات روده، موجب جذب و حفظ آب در داخل و اطراف مواد در حال هضم مي شود، اين موضوع، همراه با افزايش ضخامت لايه ي آب را تشكيل شده در موكوس روده است كه جذب محصولات نهايي موجود در عصاره ي هضمي را كاهش مي دهد. نتيجه اصلي و نهايي، كاهش جذب و استفاده از انرژي قابل هضم و ديگر مواد مغذي است.
2. افزايش تخمير، رشد و تكثير باكتري هاي موجود در محيط روده كه با ميزبان بر سر مواد مغذي رقابت مي كنند.
3. افزايش وزن روده، به واسطه ي افزايش سرعت تكثير سلول هاي ديواره ي آن كه منجر به تغيير ساختمان و عملكرد لايه موكوسي و در نهايت، عملكرد ضعيف حفره ي لوله ي گوارش مي شود.
4. افزايش ميزان رطوبت بستر كه منجر به چسبيده بودن مدفوع مي شود.
5. سطوح بالاي فيبر ناخواسته (پلي ساكاريدهاي غير نشاسته اي) و گازهاي توليد شده در روند تخمير آنها در بخش انتهايي حفره ي لوله ي گوارش باعث عفونت روده و مدفوع شل و آبكي (اسهال كاذب) مي شوند.
6. به دام انداختن مواد مغذي همچون پروتئين، نمك ها، ليپيد و كلسترول كه نتيجه ي آن تغيير در الگوي طبيعي يا ديناميك هضم و جذب در روده است.
در نمودار، دسته بندي عمومي، اثرات نامطلوب و زيان آوري پلي ساكاريدهاي غير نشاسته اي محلول داراي خاصيت وسكوزيته بر عملكرد طيور ارائه شده است. برآيندهمه اثرات ذكر شده و هم كوشي بين آنها، منجر به كاهش جذب مواد مغذي، راندمان تبديل پايين خوراك، نقصان در رشد، نارسايي هاي مزمن و ديگر مسائل مرتبط با سلامت در طيور، مي گردد. مقدار پلي ساكاريدهاي غير نشاسته اي، در برخي از اجزاي معمول خوراك طيور، در جدول ارائه شده است.
شکل ۲-۲ اثرات زيان آور پلي ساكاريدهاي غير نشاسته اي محلول
۲-۱-۴ نقش آنزيم ها در جيره هاي طيور
به منظور بهبود ارزش غذايي غلات كم انرژي مختلف و ساير اجزاي جيره، فرآورده هاي آنزيمي خاص با قابليت هيدروليز كردن پلي ساكاريدهاي غير نشاسته اي و فايتات ها توليد شده است (11) اين مواد گروه جديدي از افزودني هاي خوراك طيور را تشكيل مي دهند. آنزيم ها بسته به تركيب خوراك براي هضم بقاياي غير قابل هضم گياهان به خوراك اضافه مي شوند.
به طور كلي، نقش آنزيم ها در جيره هاي طيور را مي توان در موارد زير برشمرد:
1. به حداكثر رساندن راندمان مصرف منابع خوراك معمول و غير معمول.
2. افزايش قابليت هضم تركيبات فيبري و بهبود قابليت دسترسي مواد مغذي جهت هضم بيشتر و به دنبال آن كاهش توليد مدفوع.
3. كاهش اثرات منفي عوامل ضد تغذيه اي مانند تانن ها، ساپونين ها و مواد گواترزا.
4. مهيا نمودن زمينه بروز حداكثر پتانسيل ژنتيكي پرنده از طريق تأمين تغذيه مطلوب.
5. كاهش مرگ و مير اوليه ناشي از مشكلات مربوط به كپك هاي مضر و آفلاتوكسين در خوراك طيور.
6. ميسر نمودن انعطاف پذيري و دقت بيشتر در تهيه فرمول جيره هاي مناسب، كاهش هزينه ي خوراك و حفظ عملكرد طيور.
7. كاهش آلودگي محيطي ناشي از دفع مواد مغذي، مخصوصاً فسفر، نيتروژن و ديگر مواد معدني.
2-1-۵ تأثير مكمل آنزيم بر عملكرد طيور
افزودن 1/0 درصد از تركيب آنزيمي تجاري (زايلاناز، پروتئاز و آميلاز، به ترتيب به ميزان 300، 400 و 400 واحد در هر گرم از محصول) به جيره هاي تنظيم شده بر پايه ي ذرت و كنجاله ي سويا براي جوجه هاي گوشتي افزايش وزن بدن را در 35 روزگي را به طور معني داري افزايش داده است. (14) در آزمايشي مشابه، راني و همكاران (2003)، اضافه وزن بالاتري را در جوجه هاي تغذيه شده با جيره ذرت ـ كنجاله سويا، مكمل شده با يك تركيب آنزيمي تجاري حاوي آلفا آميلاز، زايلاناز، بتا گلوكاناز، سلولاز و پكتيناز، گزارش كردند (68). در جيره هاي متعادل شده بر مبناي ذرت ـ كنجاله سويا، آرابينو ـ زايلان ها و پكتين ها، پلي ساكاريد هاي غير نشاسته اي اصلي هستند كه ارزش انرژي جيره را كاهش مي دهند. افزودن آنزيم ها به خوراك، ساختمان پلي ساكاريدهاي غير نشاسته اي را مي شكند در نتيجه ويسكوزيته محتويات حفره گوارش را كاهش مي دهد مواد مغذي در دام افتاده را آزاد مي كند و محتواي انرژي قابل متابوليسم جيره را بالا مي برد. نتيجه نهايي اين اثرات، عملكرد بهتر جوجه ها است. با اين وجود، روي و همكاران (2002)، هيچ تأثير مفيدي از مكمل نمودن آنزيم هاي هضم كننده پلي ساكاريدهاي غير نشاسته اي (زايلاناز و پكتيناز به ميزان، به ترتيب 4025 و 51 واحد در هر كيلوگرم جيره) در جيره هاي ذرت ـ كنجاله سويا بر عملكرد جوجه هاي گوشتي مشاهده نكردند. در دانه هاي غلات مثل گندم و جو، غلظت بالاي پلي ساكاريدهاي غير نشاسته اي محلول، ويسكوزيته مواد در حال هضم در دستگاه گوارش را بالا مي برد كه منجر به كاهش هضم نشاسته، پروتئين و ليپيد مي شود (16). در مطالعه توسط آنيسون و چاكت (1991)، افزودن فرآورده اي تجاري حاوي تركيبي از آنزيم هاي مختلف به جيره هاي حاوي دانه هاي غلات، عملكرد جوجه ها را به طور معني داري بهبود بخشيد و ويسكوزيته محتويات روده به علت تجزيه ي پلي ساكاريدهاي غير نشاسته اي محلول كاهش يافت(6). با افزودن تركيب تجارتي حاوي آنزيم هاي زايلاناز و بتا گلوكاناز به ميزان 20 ميلي گرم در هر كيلوگرم جيره، بهبود معني داري در ضريب تبديل خوراك مرغ هاي تخم گذار مشاهده شد(48). ويسكوزيته محتويات حفره گوارش نيز كاهش يافت. كوچر و همكاران (2002)، تأثير دو فرآورده آنزيمي شامل آنزيم A (همي سلولاز، 15000 واحد در گرم، بتا گلوكاناز، 7/54 در هر گرم و پكتيناز، 3017 واحد در هر گرم) و آنزيم B (گالاكتاناز)، را بر ارزش غذايي كنجاله سوياي تغذيه شده به جوجه هاي گوشتي نر بررسي نمودند. آنزيم هاي مورد نظر هر يك به ميزان توصيه شده (آنزيم A ، به ميزان 04/0 گرم در هر كيلوگرم و آنزيم B به ميزان 94/0 گرم، در هر كيلوگرم جيره) و در 5 تكرار به جيره اي متعادل شده بر مبناي ذرت ـ كنجاله سويا افزوده شدند. آنزيم A در سطح توصيه شده، تأثير معني داري بر عملكرد و همچنين بر قابليت هضم مواد مغذي در ژژونوم نداشت. اما در مقادير بالاتر از سطح توصيه شده، به طور معني داري انرژي قابل متابوليسم ظاهري تصحيح شده براي نيتروژن (AMEn)، قابليت هضم پروتئين و پلي ساكاريدهاي غير نشاسته اي را بهبود بخشيد. آنزيم B در سطح توصيه شده، AMEn جيره را به طور معني داري (05/P<0) بهبود بخشيد اما بر رشد و يا ضريب تبديل خوراك طيور تأثيري نداشت و در مقدار بالاتر از سطح توصيه شده قابليت هضم پروتئين در ايليوم را به طور معني داري (05/P<0) كاهش داد. رانادا و همكاران (2004)، با استفاده از فرآورده ي تجاري حاوي آنزيم هاي هيدروليز كننده ي پلي ساكاريدهاي غير نشاسته اي و فايتاز گزارش نمودند كه هزينه مكمل كردن آنزيم ها را مي توان با كاهش انرژي قابل متابوليسم، پروتئين خام و دي كلسيم فسفات موجود در جيره، به ترتيب به ميزان 10 ، 10 و 50 درصد مقادير اوليه آنها جبران كرد بدون اينكه توليد تخم مرغ، وزن تخم مرغ، ضخامت پوسته و هزينه ي خوراك به ازاي هر تخم مرغ، تحت تأثير قرار گيرند (67). زانلا و همكاران (1999)، به طور مشابهي اذعان داشتند كه با افزودن مكمل هاي آنزيمي مي توان ميزان انرژي جيره ي طيور را كاهش داد (87). اخيراً استفاده از فيتاز به عنوان يك افزودني خوراك دام به علت نگراني هاي محيطي در مورد فسفات اضافي موجود در فضولات حيواني مورد توجه مجدد قرار گرفته است. به طور كلي، نظر بر اين است كه، فيتات موجود در خوراك به علت فقدان فيتاز مترشحه از بدن مرغ تحت تأثير فرآيندهاي هضمي حفره گوارشي مرغ قرار نمي گيرد (63). امكان جايگزين نمودن بخشي از مكمل فسفر معدني جيره را با آنزيم فيتاز ميكروبي و همچنين اثر هم كوشي زايلاناز (به ميزان 320 در هر كيلوگرم) به تنهايي يا در تركيب با فيتاز (به ميزان 750 در هر كيلوگرم) را بر عملكرد رشد مرغ و بهره وري مواد مغذي مورد مطالعه قرار دادند. افزودن زايلاناز به تنهايي و يا همراه با فيتاز (جايگزين شده براي 08/0 درصد فسفر غير آلي جيره)، موجب افزايش وزن و بهره گيري بيشتر جوجه هاي گوشتي از خوراك مصرفي شد و درصد تلفات براي كل دوره پرورش را نيز كاهش داد. اضافه كردن زايلاناز به جيره به وضوح، موجب افزايش انرژي قابل متابوليسم ظاهري جيره شد. اضافه كردن فيتاز همراه با زايلاناز، اثرات افزايشي مثبتي بر قابليت هضم ظاهري فسفر فيتاتي جيره و ضريب تبديل خوراك نهايي (براي كل دوره پرورش) داشت. افزودن فيتاز ميكروبي توليد شده با تخمير مواد جامد حاوي فعاليت هاي قابل توجه بتاگلوكاناز و زايلاناز، عملكرد جوجه هاي گوشتي تغذيه شده با جيره هاي حاوي سطوح بالاي گندم را بهبود بخشيد (83). افزودن 750 واحد آنزيم فايتاز در هر كيلوگرم از جيره علاوه بر افزايش جذب كلسيم و فسفر در بدن (ابقا يا احتباس اين مواد معدني)، كاهش مكمل فسفر غير آلي را به ميزاه 1/0 درصد جيره ي جوجه هاي گوشتي نيز ميسر ساخت (43). پاندا و همكاران (2005)گزارش نمودند كه با افزودن 500 FTU فايتاز ميكروبي به هر كيلوگرم جيره مي توان ميزان فسفر قابل استفاده در جيره مرغ هاي تخم گذار را تا 12/0 درصد كاهش داد و مكمل فسفر غير آلي را به طور كامل حذف كرد. اين امر منجر به كاهش معني دار ترشح (دفع) نيتروژن و فسفر از بدن مي شود بدون اينكه، عملكرد توليد تخم را در مرغ هاي تخم گذار لگهورن سفيد تحت تأثير قرار دهد. در مطالعه ديگري پاندا و همكاران (2006) به طور مشابه تأثير مكمل فايتاز ميكروبي را بر روي جوجه هاي گوشتي تجاري (21-1 روزگي) تغذيه شده با جيره هاي ذرت ـ كنجاله سويا آزمايش كردند. نتايج تحقيق آنها به اين صورت جمع بندي شده است؛ افزودن مكمل فايتاز (500 FTU در هر كيلوگرم)، به جيره هاي حاوي سطوح پايين، فسفر غير فيتاتي (30/0 يا 35/0 درصد)، افزايش وزن، ضريب تبديل خوراك و ميزان خاكستر استخوان ساق (تارسو متاتارسوس) را به طور معني داري بهبود بخشيد به طوري كه بهبود در اين متغيرها با جيره هاي حاوي سطوح بالاتر فسفر غير فيتاتي (40/0 يا 45/0 درصد) قابل مقايسه بود. ابقاي فسفر در بدن افزايش يافت و دفع آن به طور معني داري با وجود مكمل فايتاز در جيره حاوي سطوح كمتر فسفر غير فيتاتي (30/0 يا 35/0 درصد) كاهش يافت. بنابراين افزودن مكمل فايتاز ميكروبي (500 در هر كيلوگرم) به جيره هاي جوجه هاي گوشتي متعادل شده بر مبناي ذرت ـ كنجاله سويا و داراي سطوح پايين فسفر غير فيتاتي (30/0 درصد) عملكرد را بهبود بخشيد، ابقاي فسفر را افزايش و دفع آن را كاهش داد (59).
2-2 آنتی بیوتیکها:
روزهاي اول پس از خروج جوجه از تخم، به لحاظ شكل گيري طيف ميكروبي كانال گوارش، دوره اي بحراني محسوب مي شود. اين روند از فقدان تقريبا كامل ميكروب در لوله معدي- روده اي در زمان تفريخ آغاز مي گردد. طي چند ساعت اول پس از تفريخ، ممكن است باكتري هاي گوناگوني از جمله استرپتوكوكسي ها، انتروباكتري ها و كلوستريديوم هاي مدفوعي در كانال گوارش يافت شوند. جمعيت ميكروبي كانال گوارش، تقريبا بعد از دو هفته به پايداري نهايي خود مي رسد. جمعيت ميكروبي روده باريك در ابتدا به استرپتوكوكوسي هاي مدفوعي و كلي فرم ها محدود است، سپس لاكتوباسيل ها به تدريج غالب مي شوند. در سكوم نيز به طور مشابه گونه هاي مدفوعي شامل استرپتوكوكسي ها، اشرشياكولاي، باكتروئيدها و لاكتوباسيلوس ها، طيف غالب هستند. بنابراين، گونه هاي لاكتوباسيلوس، جزو فلور طبيعي ميكروب هاي دستگاه گوارش طيور محسوب مي شوند. در شرايط عادي، باكتري هاي مذكور وجود رابطه همزيستي مسالمت آميزي1 را بين خود نشان مي دهند. اشريشياكولاي و لاكتوباسيل اسيدوفيل، ساكنين معمول بخش تحتاني دستگاه گوارش هستند. در شرايط مطلوب اين دو باكتري ضمن داشتن رقابت صحيح با يكديگر همزيستي دارند. اشريشياكولاي، ويتامين هاي مورد نياز و باكتري هاي اسيدلاكتيك با مصرف محصولات بالقوه زائد و سمي اسيدلاكتيك توليد مي كنند كه براي عملكرد طبيعي دستگاه گوارش ضروري است. با اين وجود، در شرايط تنش زا تعادل ميكروبي بر هم مي خورد. امروزه در سيستم هاي پيشرفته ي توليد طيور به منظور دستيابي به بالاترين سطح سود اقتصادي طيور در سالن هاي بسته و در گله هاي بزرگ و پر تراكم پرورش مي يابند، كه اين امر، لاجرم باعث ايجاد تنش مي گردد. اين موضوع منجر به بر هم زدن تعادل جمعيت ميكروبي كانال گوارش و به تبع آن، كاهش توان ساز و كارهاي دفاعي بدن شده كه پيامد نهايي آنها، حساسيت در برابر بيماري است. غالبا در چنين شرايطي، افزودني هاي خوراكي ضد ميكروبي همچون آنتي بيوتيك ها، به منظور حذف ميكروارگانيسم هاي زيان آور، بهبود رشد و راندمان مصرف خوراك مورد استفاده قرار مي گيرند(50). تحقیقات و گزارش های متعدد منتشره حاکی از آن است که در صنعت پرورش طيور به منظور كاهش تلفات و افزايش عملكرد جوجه هاي گوشتي استفاده از تركيبات آنتي بيوتيكي متداول است مواد افزودنی ضد باکتریایی مانند آنتی بیوتیک ها طی سالیان درازی در تغذیه طیور بکار برده شدند که باعث بهبود و سودآوری تولیدات طیور از طریق کنترل باکتری های بیماریزا در موکوس روده ای آنها مي شوند. بنابراین باعث بهبود افزایش وزن، در ضریب تبدیل خوراک و یکنواختی آنها مي گردند. استفاده از آنتی بیوتیک ها به عنوان محرک رشد در جیره طیور حدود 60 سال (20) پیش شروع شده اولین نشانه های اثر سودمندی آنها را بر راندمان تولید طیور و مشاهده گرديد. بهبود نرخ رشد، کاهش نرخ مرگ و میر و کاهش ضریب تبدیل خوراک طیور شد (53). استفاده از آنتی بیوتیک ها به عنوان محرک رشد از نظر اقتصادی نقش مهمی در بهبود عملکرد حیوانات و طیور داشته است (50). از جمله انواع آنتی بیوتیک هایی که بدین منظور مورد استفاده واقع شده اند می توان به آووپارسین، تتراسیکلین، ویرجینیامایسین و پنی سیلین اشاره نمود که میزان تاثیر آنها با یکدیگر تفاوت دارد.اما باتوجه به به اینکه مصرف مستمر و طولانی مدت مقادیر تحت درمانی آنتی بیوتیک ها در خوراک های دامی ممکن است منجر به حضور بقایای این نوع ترکیبات در فراوردهای دامی گردیده و پس از مدتی موجب مقاوم شدن میکروارگانیسم ها نسبت به داروهای ضد میکروبی در انسان شود(76). همچنين به دلیل باقی ماندن آنتی بیوتیک ها و مقاومت بیماریها احتیاط بیشتری در مورد استفاده از انتی بیوتیک ها در صنعت حیوانات شده است(36, 82). در واقع بدلیل مقاومت فوق العاده میکروب ها در مقابل آنتی بیوتیک ها (82) در انسان و حیوانات ایالات متحده و اروپا نهایتا در سال 2006خرید و فروش آنتی بیوتیک ها و استفاده آنها در جیره حیوانات منع شد (50). ممنوعیت استفاده از آنتی بیوتیک ها به عنوان ماده افزودنی به سرعت گسترش پیدا کرد و تحقیقات در مورد جایگزین آنتی بیوتیک ها در تولیدات حیوانی که نتایج مشابه با اثرات مثبت آنتی بیوتیک ها مانند بهبود عملکرد طیور، افزایش وزن زنده، بهبود ضریب تبدیل خوراک و کنترل و پیشگیری از عوامل بیماریزا داشته باشد، انجام گرفته است (20). حذف آنتی بیوتیک ها از جیره طیور می تواند نرخ مرگ ومیر در ارتباط با عفونت های روده ای را افزایش دهد (13) معمولا در تولید جوجه های گوشتی بازده اقتصادی دارای اهمیت فراوانی می باشد و باید در نظر گرفت که ممنوعیت آنتی بیوتیک ها باعث کاهش تولید و بازده خوراک می شود حذف آنتی بیوتیک ها از جیره ممکن بود اثر منفی روی سودآوری حیوانات داشته باشد بنابراین صنعت خوراک حیوانات بدنبال جایگزینی برای آنتی بیوتیک ها بود (34). با توجه به مشکل مطرح شده برای استفاده آنتی بیوتیک های محرک رشد، تحقیقات و آزمایشات زیادی در زمینه یافتن جایگزین مناسبی برای آنتی بیوتیک ها ی محرک رشد صورت گرفته است. اکثر جایگزین های معرفی شده برای آنتی بیوتیک محرک رشد عمل خود را در ارتباط با بهبود عملکرد طیور از طریق تاثیر بر فلور میکروبی دستگاه گوارش اعمال می کنند. نهایتا توجه محققان به سمت مواد افزودنی دیگری به عنوان جانشین آنتی بیوتیک ها در جیره طیور معطوف شد که این مواد افزودنی باعث سلامتی روده طیور می شوند(29). مواد افزودنی جایگزینی شامل آنزیم ها، اسید های آلی، پرو بیوتیک ها، پری بیوتیک ها، گیاهان داروئی و عصاره آنها و یا روغن های فرار استخراجی آنها و یا ترکیباتی از این قبیل اشاره کرد. بدلیل منع آنتی بیوتیک ها به عنوان محرک رشد در جیره طیور اولویت تحقیقات به سمت استفاده از پرو بیوتیک و پری بیوتیک به عنوان جانشین های آنتی بیوتیک ها می باشد(50). همه حیواناتی که تحت شرایط تجاری پرورش می یابند در معرض عوامل مختل كننده سیستم ایمنی مخصوصا در اوایل زندگی قرار می گیرند که شدت آن به تعداد میکروارگانیسم های محیطی وابسته است. استفاده از پروبیوتیک و پری بیوتیک در جیره بخصوص در هنگام نامتعادل بودن میکرو ارگانیسم هاي روده، است اثر سودمندی بر سلامتی دارند.
2-3 پروبیوتیک ها:
بررسيـهاي بعمل آمده نشان مي دهند مصرف مستمر وطولاني مدت مقاديـر تحت درماني تركيبات آنتی بیوتیکی درخوراك دام و طيور ممكن است منجر به حضوربقاياي آنها درفرآورده هاي دامي گرديده و پس ازمدتي موجب بوجود آمدن ميكروارگانيسم هاي مقاوم به داروها در انسان گردد. بر اساس گزارشهاي موجود افزايش روزافزون ناهنجاريهاي مادرزادي، وقوع بيماريـهاي مـزمن، عـدم تاثير آنتي بيـوتيك ها و برخي از عوارض ديـگر كه امـروزه از آنـها به عنوان مشكلات بهـداشتي جوامع بـشري ياد مي شود، به مصرف بي رويه همين تركيبات نسبت داده مي شود. بنابراین به دلیل ممنوعیت مصرف و یا محدود شدن استفاده از آنتی بیوتیک ها به عنوان افزودنی خوراكي در تغذیه دام وطیور، به کارگیری پروبیوتیک ها به عنوان ترکیبات جایگزین آنتی بیوتیک ها مورد توجه صنعت دامپروری و بویژه صنعت پرورش طیور قرار گرفته است. اخیرا متخصصین تغذیه و دامپزشکان توجه زیادی به دریافت مواد مغذی و استفاده از پروبیوتیک ها به عنوان محرک رشد و حفظ میکروفلورای روده ای در طیور کرده اند (42). نتایج حاصل از انجام برخی مطالعات به عمل آمده در ایران نیز نشان دهنده امکان استفاده از پروبیوتیک ها در تغذیه طیور به منظور افزایش بازدهی تولید آنها می باشد(عبدالهی). و از آنها به عنوان مواد افزودنی طبیعی در جیره طیور استفاده می شود که باعث افزایش عملکرد و پاسخ ایمنی پرندگان می شود. عمومی ترین تعریف برای پروبیوتیک ها شامل ارگانیسم ها یی(قارچ یا باکتری) هستند که که به بالانس میکروبی روده کمک می کنند(2).
ايده نهفته در استفاده از پروبيوتيك ها بر اين واقعيت استوار است كه چنانچه به هنگام تنش، بيماري و يا در زمان تولد، تعداد كافي



قیمت: تومان

دسته بندی : پایان نامه

پاسخ دهید